Argentinië bindt strijd aan met spookambtenaar

Zogenoemde ñoquis komen een dag per maand opdagen voor hun loon, om dat vervolgens in de campagnekas van hun politieke partij te storten

Ze krijgen iedere maand op de 29ste hun salaris betaald, zonder er een dag voor te werken: spookambtenaren. Volgens onderzoek van de internationale accountants- en adviesorganisatie KPMG telt Argentinië zo'n 210.000 medewerkers bij de overheid die wel op de loonlijst staan maar nooit komen opdagen. De kersverse liberale president Mauricio Macri bindt de strijd aan met de spookambtenaar, zijn minister van modernisering moet met de stofkam door het ambtenarenapparaat. En hij deed een beroep op de Argentijnen: die moeten gaan klikken.

Het fenomeen spookambtenaar is zo bekend in Argentinië dat er een naam voor is: de ñoqui, naar het Italiaanse pastagerecht dat Argentijnen traditioneel op de 29ste van de maand eten. In het verleden kwamen spookambtenaren op die dag aanwaaien om hun loon op te halen. "Ze maakten van de gelegenheid gebruik en lunchten in de kantine ñoquis, op kosten van de baas natuurlijk", legt Diego Bleger van KPMG uit.

De binnenstad van de Argentijnse hoofdstad is bevolkt met naar schatting 1 miljoen ambtenaren van de lokale en federale regering en de tientallen semi-overheidsapparaten. Argentinië telt naar schatting tussen de 3,5 en 4 miljoen ambtenaren. Precieze cijfers zijn er niet. "De overheid is kampioen in het aannemen van nieuwe mensen, maar daarna verdwijnen ze in een zwart gat", aldus Bleger.

In het politiek gepolariseerde Argentinië zijn baantjes bij de overheid vaak gunsten voor partijgenoten in ruil voor campagnegelden. "Als je een half miljoen euro per maand nodig hebt voor je verkiezingscampagne, neem je 500 ñoquis aan die je 1000 euro per maand betaalt", legt onderzoeker Bleger uit. De spookambtenaar stort het loon vervolgens in de campagnekas. Na de verkiezingen blijven de partijgenoten hangen en strijken het salaris gedurende de contractperiode op. Vriendjespolitiek ten top.

Een goed voorbeeld is het recente vertrek van oud-president Cristina Fernández de Kirchner. Het Boletín Oficial, de Argentijnse versie van de Staatscourant, gaf in de eerste week van december zijn dikste oplage ooit uit. De krant had liefst 48 pagina's nodig om Kirchners benoemingen van ambtenaren en diplomaten bekend te maken. Het staatshoofd nam een week voor haar vertrek 4500 ambtenaren aan. Tot grote woede van de inkomende president Macri, die Kirchner beschuldigde van 'nepotisme op megalomane schaal'.

In een poging de spookambtenaren aan te pakken, stelt de nieuwe regering een kliklijn in. Door te bellen met 0800-noquis kan elke Argentijn anoniem de spookambtenaren aangeven. Daarnaast maakte de nieuwe regering bekend elk afgesloten contract door Kirchner tegen het licht te houden. Onder lunchende ambtenaren in de binnenstad is weinig animo om te klikken: "Prima hoor, het tegengaan van ñoquis maar het zijn toch geen criminelen, kom op zeg", zegt een jonge ambtenaar. Haar collega's knikken instemmend.

Maar voorkomen is beter dan genezen. De Argentijnse Rekenkamer adviseerde het parlement om overheden verplicht een inventaris en loonlijst te laten opmaken in een verkiezingsjaar. De Rekenkamer beschreef dat 'het niet ongebruikelijk is dat in kleine gemeentes het uitgaande bestuur computers, mobieltjes en kantoormeubilair meeneemt'.

Zo klaagde de nieuw gekozen gouverneur van de provincie Buenos Aires, María Eugenia Vidal, dat ze de schatkist leeg aantrof en dat de provincie het vakantiegeld van de medewerkers niet kon betalen. President en partijgenoot Mauricio Macri schoot haar met een noodkrediet van 350 miljoen euro te hulp. De ambtenaren, leraren, politieagenten én ñoquis slaakten een zucht van verlichting; de zomervakantie kon alsnog zorgeloos beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden