Argentijnse vrouwen maken vuist tegen de macho

geweld tegen vrouwen | Reportage | Elke 36 uur wordt een vrouw omgebracht in Argentinië. De sadistische moord op een meisje (16) is voor velen de druppel. Woensdag gingen 65.000 mensen de straat op.

Argentinië is verdrietig en boos. Door het hele land gingen woensdag zo'n 65.000 mensen, meest vrouwen, in het zwart gekleed de straat op: Zwarte Woensdag. Uit onvrede staakte een kwart van de vrouwen en mannen een uur rond het middaguur. Er is een anti-femicidewet, er is een nationaal plan, maar veel helpt dat niet. Het blijft lastig om af te rekenen met de dader: de macho.

De 28-jarige Victoria Luz is met vriendinnen naar de demonstratie bij de obelisk in het centrum van Buenos Aires gekomen. Ze is zoals iedereen vandaag in het zwart gekleed. Haar rode kaplaarsjes steken af tegen de miezerige regen. "Ik ben twee jaar door mijn vriend geslagen en ik kon nergens terecht", vertelt ze. Op haar gezicht heeft ze met blauwe en paarse schmink de plekken gemarkeerd waar ze is gemept. Rond haar ogen, op haar rechterwang en links op haar kin. "Negentien vrouwen afgeslacht, alleen al deze maand verdomme", roept ze kwaad.

De boosheid bij veel demonstranten is te begrijpen want de cijfers liegen er niet om. In 2014 werden 214 vrouwen vermoord, in 2015 was dat opgelopen tot 275 en de teller voor dit jaar staat al op 286 slachtoffers. Driekwart van de moorden wordt gepleegd door (ex-)partners.

Maar dat is nog maar het topje van de ijsberg. Volgens Elena Highton de Nolasco, vicepresidente van het Argentijnse Hooggerechtshof, wordt de rechterlijke macht letterlijk overspoeld: met duizend aangiften van (seksueel)geweld, aanranding of mishandeling per maand. De rechter riep de regering van president Macri op meer geld vrij te maken om de achterstanden bij politie en justitie weg te werken. Ook richtte ze zich in haar videoboodschap tot lagere rechters: "Er is geen excuus, deze cultuur van machogedrag moet aangepakt".

Opsporing en vervolging van geweld tegen vrouwen krijgen nauwelijks prioriteit. Het aantal mannen dat achter de tralies verdween sinds de anti-femicidewet in 2012 in werking trad: een schamele 38.

Van de rechts-liberale regeringspartij PRO van Mauricio Macri hoeven vrouwen weinig bijval te verwachten. De partij wilde zich op de dag van de manifestatie niet eens solidair verklaren. Alleen politici van de oppositie staakten een uurtje mee. Ook schafte de partij een commissie die onderzoek naar het probleem deed juist af.

Bij de opvang piept en kraakt het aan alle kanten. Volgens vrouwenorganisaties zitten de blijf-van-mijn-lijfhuizen overvol. De gemeente Buenos Aires lijkt een van de weinige lokale overheden die het thema serieus lijkt op te pakken door vijf nieuwe locaties te openen. Wie op de dunbevolkte pampa of in de noordelijke provincies woont, kan het vergeten.

Maar het diepergewortelde probleem, de machoman die zijn vrouw als object en bezit ziet, is niet met een opvanghuis of parlementaire commissie opgelost. Het vereist een cultuurverandering, zeggen de organisatoren van de demonstratie. De ene demonstrant verwijst naar onderwijs, de ander naar opvoeding. Maar over één ding zijn ze het allemaal eens: we moeten ons laten zien en van ons laten horen. "Want dan wordt erover gepraat. Op straat, aan de eettafel", aldus Victoria Luz. Zwijgen en toestemmen is voor hen geen optie.

Actiegroep vrouwen wint aan kracht

De moord op Lucía Pérez was dermate gewelddadig dat we opnieuw in actie moesten komen", vertelt de 39-jarige Mercedes Funes. Ze richtte samen met andere vrouwen in 2015 de organisatie Ni Una Menos op (Niet Een Vrouw Minder), die zich druk maakt om geweld tegen vrouwen. "Elke dag komen er zaken bij, de een nog gewelddadiger dan de ander", verzucht ze. "De zwarte kleding is rouw, om Lucía. Ik vond het mooi te zien dat ook kinderen in zwarte kleding naar school gingen en nieuwslezers een zwarte stropdas droegen."

Ook zij beklaagt zich over een gebrek aan actie: "Er is een wet. Er is een plan. Er is alleen geen geld." Daarom blijft Ni Una Menos de straat opgaan. "Je moet zichtbaar blijven wil je dit op de agenda houden." Ni Una Menos wint aan kracht, de manifestatie is inmiddels ook opgepikt in Bolivia, Chili, Mexico, Paraguay en Uruguay.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden