architectuur

ROTTERDAM - Museum Boijmans Van Beuningen rukt in zijn deze week gepresenteerde nieuwbouw op naar de Westersingel. Het Belgische architectenduo Paul Robbrecht (1950) en Hilde Daem (1950) ontwierp een langgerekt bouwblok aan het Museumpark, dat loopt van de open binnenhof onderaan de toren van Boijmans' oudbouw tot aan de singel. In de toekomstplannen van Rotterdam moet de Westersingel een meer nadrukkelijke rol als cultuuras gaan spelen en het museum speelt daar alvast op in.

Boijmans' ruk richting de singel lag zeer gevoelig. Een consequentie van het ontwerp van Robbrecht & Daem is dat een deel van de Villa Alkmaer aan de Westersingel gesloopt moet worden. Dit tast het beschermde stadsgezicht ter plekke aan, terwijl er een rechthoekige modernistische doos voor terug komt. En dat tussen die negentiende-eeuwse panden! Over beide zaken werd stevig gediscussieerd, maar uiteindelijk ging de gemeente door de bocht. Volgend jaar januari begint de bouw en in september 2000 kan het museum heropenen.

Het ontwerp van Robbrecht & Daem is een klein huzarenstukje. Er lag een fors programma - onder andere kantoorruimte, expositieruimte, een ruime bibliotheek, depotruimte en een nieuwe entree -, maar er was nauwelijks ruimte rond het museum. Verdichting was daarom gewenst.

De Belgen vonden de oplossing in het voortborduren op de gebouwstructuur van de door Van der Steur in de jaren twintig ontworpen oudbouw. Deze creëerde twee binnenhoven, waar tentoonstellingszalen als een krans omheen liggen. Het rechter hof is volledig omsloten, het linker is meer een binnenplaats. In de jaren zeventig werd hier aan de linkerkant de Bodonvleugel tegenaan geplakt. Robbrecht en Daem vatten deze nu op als een derde - overdekt - hof, waar ze nieuwe bouwdelen tegenaan zetten.

Op de binnenplaats komt een blok met de nieuwe entree en daarboven een groot prentenkabinet. De plaats zelf wordt als sculptuurpark ingericht. Tegen de linkerflank van de Bodonvleugel komt een smalle schijf met kleinere kunstkabinetten. Hierin moet de eigen collectie een plaats krijgen. Het 'overdekte hof' van Bodon bijft een vrijplaats voor tentoonstellingen, die met de kabinetten wordt omlijst door een “vertelling van de moderne kunst”, zoals Robbrecht het noemt.

Veruit de opvallendste toevoeging is het bouwblok aan het Museumpark dat zich uitstrekt tot de Westersingel. Niet alleen een deel van de Villa Alkmaer moet hiervoor sneuvelen, maar ook het paviljoen dat hier een jaar of vijf geleden is neergezet. Robbrecht & Daem vervangen het door een langwerpige doos met een opvallende horizontale geleding. Naast de villa krijgt het bouwblok vier lagen en naast de Bodonveugel drie lagen. Een groot deel van deze ruimte wordt ingenomen door kantoren.

De bibliotheek krijgt in de nieuwe vleugel een prominente plek op de begane grond op de hoek van Westersingel en Museumpark. In de filosofie van museumdirecteur Chris Dercon is de bibiotheek een belangrijk onderdeel van het 'intellectuele' bezit van het museum, zodat ze goed toegankelijk moet zijn.

Zowel de transparantie als de vrij sobere vormentaal zijn typisch voor Robbrecht & Daem. Het duo ontwierp ook de tentoonstellingsgebouwen op de Aue voor Documenta IX in 1992, die inmiddels in Almere staan. Robbrecht & Daem zijn met hun architectuur dienstbaar aan de stad, terwijl ze zich toch een markante plaats in het stadsbeeld verwerven. Die ingetogenheid is goed op zijn plaats aan het Museumpark.

Het vernieuwde museum wordt volgens Dercon een 'vliegend tapijt'. “Tapijten zijn verzamelingen van onnoemelijk veel motieven, die alles tegelijk willen vertellen.” Dercon ziet het nieuwe complex als een cultuurcampus, een amalgaam van activiteiten en belevenissen in de schoot van de stad.

Voordat deze campus er komt moet nog wel een financiële inspanning worden gedaan. De kosten zijn begroot op 28 miljoen gulden. Het grootste deel, 20 miljoen, neemt de gemeente voor haar rekening. De resterende 8 miljoen moet uit het bedrijfsleven komen. Daarvan is nu 5 miljoen binnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden