architectuur

ROTTERDAM - Een 'stadsgebouw' heet de nieuwbouw van Mecanoo Architecten aan de Rochussenstraat in Rotterdam pontificaal. Het is een ambitieuze en ook enigszins arrogante titel. De betekenis van het gebouw stijgt nu boven de gebruikers uit, het is tot een wezenlijk onderdeel van de stad gemaakt.

ROBBERT ROOS

De Rochussenstraat heeft in de afgelopen jaren een ware metamorfose ondergaan. Van anonieme doorgangsroute is het ineens een volwaardig onderdeel van de stad geworden. Twee jaar geleden werd de straat verrijkt met een markante, enigszins gesloten wand behorend tot het Nederlands Architectuurinstituut (NAi). Het archief daarvan ligt iets verhoogd, zodat ruimte is ontstaan voor een majestueuze arcade, die 's avonds door een licht-kunstwerk van Peter Struycken op een bijzondere manier wordt aangelicht.

Tegenover het NAi functioneert het stadsgebouw van Mecanoo als een tweede wand. Wat volume betreft correspondeert het met het architectuurinstituut. Het heeft eenzelfde langgerektheid en robuustheid en vormt een mooie overgang naar het Eendrachtsplein.

De Rochussenstraat duikt nu niet meer op het plein neer, maar wordt er door het stadsgebouw mee verbonden. Het betekent in feite de reparatie van een stedebouwkundige situatie die vooral gekenmerkt werd door gebrek aan eenheid. Aan het oplossen daarvan heeft Mecanoo een eerste bijdrage geleverd, want ideaal is de stedebouwkundige woestenij van het plein nog steeds niet.

Mecanoo's stadsgebouw wordt in eerste instantie gekenmerkt door de veelheid en diversiteit aan gebruikers, al ziet de toevallige passant hier op het eerste gezicht niets van. Het gebouw doet zich voor als een eenheid. Pas bij nauwkeuriger kijken zijn subtiele verschillen in de gevel zichtbaar die het veelzijdige gebruik verraden.

Het programma van eisen omvatte galeries/winkelruimtes op straatniveau, woningen in het rechtergedeelte van het gebouw, kantoren voor het Stimuleringsfonds voor de architectuur en het Gemeentelijk Woningbedrijf in het linkergedeelte, een logeerhuis van het Sofia kinderziekenhuis op de bovenste verdieping, een parkeergarage in de kelder en een uitbreiding van het politiebureau Eendrachtsplein in een uitbouwtje aan hetzelfde plein.

Geheel

Het is nogal wat om zoveel in een gebouw te verenigen. Een ratjetoe is snel het resultaat en dus vond projectarchitect Henk Döll van Mecanoo dat het complex van buiten in ieder geval als een geheel moest overkomen. De gevel heeft de geëigende Mecanoo-stijl: een veelheid van rechthoekige vlakken in een strakke compositie en een grote diversiteit in materiaalgebruik, waarbij ook weer de geribbelde zinkplaten wand van de partij is, zo langzamerhand Mecanoo's handelsmerk.

Het laatste is precies de klacht van de architectonische vakpers: Mecanoo ontwikkelt zich te weinig. Na jaren van alleen maar lof, ligt Mecanoo de laatste tijd onder vuur. Het begon bij de redactie van het architectuurjaarboek, die het werk van Mecanoo een typisch voorbeeld van 'geësthetiseerd pragmatisme' noemde. Zij bedoelde daarmee dat de architecten een programma van eisen op een nuchtere manier in een plattegrond vertalen en deze vervolgens aankleden. Er zou te weinig uitdaging in zitten.

Afgelopen maand kwam hier een stuk in het vaktijdschrift Archis overheen, met als teneur dat het werk van Mecanoo té mooi en perfect afgewerkt is. Tot in de kleinste details is alles vormgegeven en de auteur van het stuk, Herman Kerkdijk, vond dat op een gegeven moment vermoeiend worden.

Zuiver

De kritiek is begrijpelijk, maar niet terecht. Mecanoo houdt van zuivere architectuur, die zowel esthetisch als kwa ruimtebeleving accuraat is. Anders dan Rem Koolhaas, die continu de grenzen van de architectuur verkent en probeert op te rekken, wil Mecanoo vooral aansluiten op de stedelijke omgeving, zoals blijkt in de Rochussenstraat. Waar het kan, worden architectonische statements niet geschuwd - zoals in Utrecht met het gebouw van de Hogeschool voor Economie en Management en in Almelo met de bibliotheek. Maar in een stad als Rotterdam, die al zoveel te bieden heeft op het gebied van architectuur, is een nuchter gebouw wel zo op zijn plaats.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden