Architectuurinstituut als theater architectuur

ROTTERDAM - Directeur Adri Duivesteijn ziet het Nederlands Architectuurinstituut als de vaste bespeler van een theater dat ook beschikbaar is voor installaties en lichtobjecten waarin beeldende en bouwkunst samengaan. Het auditorium met 160 zitplaatsen, een projectieruimte en tolkencabines is 'het filmhuis voor architectuur', maar ook presentaties als die in De Balie in Amsterdam zijn welkom.

DOLF WELLING

Het instituut omvat de Stichting Architectuur Museum (SAM), het Nederlands Documentatiecentrum voor de Bouwkunst (NDB), de Stichting Wonen en een ruimte voor de redactie van het blad 'Archis'. Het is een internationaal expositie- en studiecentrum.

Wanneer op 29 oktober het gebouwencomplex door de koningin officieel wordt geopend zal het, volgens de architect Jo Coenen, niet echt klaar zijn. Het uiterlijk is te beoordelen zodra de vijver en het groen in de omgeving gereed zijn. Het interieur is niet afgewerkt zoals hij het zou wensen. Voor verlaagde plafonds ontbreekt het geld. De zichtbare leidingen en buizen zijn 'brutalistisch'. Dat is een esthetisch beginsel, maar niet het zijne. De op 22,5 miljoen geraamde stichtingskosten zijn opgelopen tot 31,8 miljoen. Niettemin moest hij 'op een minimalistische manier hout, glas en staal zo rangschikken, dat het geheel niet zou afglijden'. Het naakte beton moest niet aan een parkeergarage doen denken.

Anders dan gewoonlijk hebben de elektro- en werktuigbouwkundigen in overleg met de architect hun ontwerpen in maquette gebracht. Verder heeft Coenen veel gebruikgemaakt van de werking van de lichtinval, zodat bijvoorbeeld een hoge wand van de grote expositiezaal strijklicht kan ontvangen. Het hoofdgebouw heeft met veel glas een open karakter. De entreehal is publiek domein. Van de kant van het Museumpark af leidt een loopbrug over een momenteel nog in aanleg zijnde vijver, die een onverplaatsbaar collecteursriool verbergt, naar de hal. Men kan zonder meer door die hal naar de Rochussenstraat aan de andere kant lopen.

Via een hellingbaan komt men in het hoofdgebouw op straatniveau, waar een door Borek Sipek ontworpen balie wordt geplaatst. Op dit niveau vindt men ook een boekwinkel, een kleine foyer en het auditorium. Het betonskelet dat de expositiezaal draagt, laat op enkele niveaus ruimte aan kleinere zalen die men ook via hellingbanen bereikt. Overal heeft men zicht op andere ruimten en op de buitenomgeving.

De bibliotheek is voor alle bezoekers toegankelijk. De 40 000 boeken omvattende catalogus is met de inventaris van het omvangrijke archief opgenomen in een speciaal voor het instituut ontworpen computersysteem. De vier depotruimten - voor dertig procent gevuld - zijn zeer modern ingericht.

In 1988 waren in het Museum Boymans-van Beuningen maquettes te zien van zes ontwerpen voor het instituutgebouw. De voorkeur van het publiek ging uit naar het ontwerp van Jo Coenen. De Rotterdamse Dienst Stadsontwikkeling voelde veel meer voor een plan van Rem Koolhaas. Niettemin is het ontwerp van Coenen gerealiseerd. Koolhaas kreeg als troostprijs de nieuwe Kunsthal toegewezen. Henket, die eveneens uit de boot viel, revancheerde zich vervolgens met een juweel van een uitbouw aan het Museum Boymans-van Beuningen.

Het gebouwencomplex van het instituut is op zichzelf al zeer bezienswaardig. Het kan op 18, 19, 25 en 26 september en 2, 3, 9 en 10 oktober al worden bezichtigd. De toegangsprijs (vijf gulden) is tevens een bijdrage in de kosten van een 25 ton wegende vijversculptuur van 35 meter lang en 12 meter hoog, ontworpen door Auke de Vries. In de lange arcade onder het banaanvormige archiefgebouw op poten zijn aan de kolommen 240 tl-buizen opgenomen met blauw, groen en rood licht. Naar een door Peter Struycken ontwikkeld computerprogramma zal deze installatie elk uur een andere kleurencompositie teweegbrengen. Het aantal variaties is nagenoeg oneindig.

De grote openingstentoonstelling in de zaal op de begane grond (30 oktober tot en met 30 januari), heet 'Stijl - norm en handschrift in de Nederlandse architectuur' en gaat over de inspiratiebronnen van de architecten.

Dolf Welling

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden