Review

'Architectuur in Nederland, jaarboek 1991-1992', ...

'Architectuur in Nederland, jaarboek 1991-1992', uitg. Nederlands Architectuurinstituut, Rotterdam 1992, 200 blz. - f 69,50 (tekst in Nederlands en Engels). 'The Art of Jewish Children', red. Sybil Milton, Allied Books, New York, 158 blz. - f 27,90 (ipv f 65,20, ramsj bij Van Gennep Modern Antiquariaat Amsterdam).

De keizer van de Nederlandse architectuurkritiek, Hans van Dijk, verwijt zowel nu als vijf jaar geleden de jonge generatie kritiekloos genspireerd te blijven door de traditie van het Nederlandse Moderne Bouwen.

In het pas verschenen jaarboek herhaalt en verzwaart Hans van Dijk zijn kritiek. De 'modernistische' architectuur van vandaag is verworden tot een abstracte uitdrukkingsvorm zonder maatschappelijke betrokkenheid en heeft daarmee haar bestaansrecht verloren, zo meent Van Dijk ongeveer.

De architectenbureau's van Wim Quist, Koen van Velzen, Mecanoo, Sjoerd Soeters, OMA, Jo Coenen, en Hubert-Jan Henket komen zowel in het eerste als het laatste deel voor met een of meer gebouwen en ook vaak in de tussenliggende delen.

Dat betekent dat de samenstellers van het boek ze van belang vinden voor de Nederlandse architectuur, mag je veronderstellen. Maar het betekent ook dat de kritiek van Van Dijk zich tegen hen richt. Daarnaast zijn er nog een paar anderen zoals Aldo en Hannie Van Eijck, Herman Hertzberger, Abel Cahen, Gunnar Daan, Lafour & Wijk, Atelier Pro, en Cees Dam die in meer dan een jaarboek aan bod komen en die met anderen van waarde zijn.

Eigenlijk is het jammer dat je misschien nog eens vijf of tien jaar moet wachten tot je met alle jaarboeken in de hand kunt vaststellen hoe en of we uit deze schijnbare windstilte in de architectuurgeschiedenis komen. Misschien kijken we dan terug met weemoed naar een tijd waarin zoveel zorgvuldige, mooie ontwerpen zijn gerealiseerd, modernistisch of niet.

OORLOG EN KINDEREN zijn twee begrippen die niets met elkaar te maken hebben. Oorlog immers is het speelterrein van waanzinnig geworden mannen die zichzelf overtreffen in beredeneerd sadisme en een ego-

kickende bevrediging van bestiale driften. Kinderen mogen in hun onschuld nog hopen op een vreedzame toekomst waarin ze uitgroeien tot mensen die plezier aan hun volwassenheid beleven.

Maar de geschiedenis leert anders, vanaf de achtste dag tot in deze tijd van bendes in Bosnie en milities in Somalie. Volwassenen pletten kinderen alsof het insecten zijn.

In de jaren '33-'45 verzonnen mannen van het ene volk dat het andere volk met wortel en tak moest worden uitgeroeid. Joodse kinderen verdwenen met hun ouders in de kampen en werden vermoord. Mensen kunnen inventief zijn, zo'n drastische aanpak was nog niet eerder vertoond. In het boek 'The Art of Jewish Children' is te zien hoe in onderwijs en opvoeding Duitsers op de vernietiging werden voorbereid. Ot- en Sien-achtige schoolplaten schilderen joodse jongetjes en meisjes af als puisterige mormels die Duitsertjes pesten. Biologie-platen prenten de rassenschoonheid van Germaantjes in tegenover joodse misgeboortes. Deze pedagogische leerstof vormt de keerzijde van 125 tekeningen van joodse kinderen in het boek, zoals van Job (Ilse Marx), een cabaretvoorstelling (Helene Testiler), een vrouw voor de spiegel (Anita Pukascz).

Zelden is zo eenvoudig en zo confronterend in een boek de schizofrenie van de menselijke geest samengevat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden