Archief: Maakt geld gelukkig?

Ze beweren van niet. Maar we snappen Wim Sonneveld: Je hoort vaak zeggen dat geluk niet zo te koop is / maar geld doet wonderen en vooral als ’t een hoop is. Doe ons gerust een emmer poen; dat winnaars van groot geld in de put raakten, dat willen we zelf ook eens meemaken.

Word je echt gelukkiger door een vorstelijk inkomen? Wetenschappers betoogden onlangs in Science dat een mens dat niet kan weten, omdat hij er zelden bij stil staat hoe gelukkig hij eigenlijk is (was). Laat je hem dan zomaar zijn dagelijkse gemoed evalueren, dan vraag je om illusionaire antwoorden.

Daniel Kahneman, winnaar van de Nobelprijs voor economie, en collega’s schrijven dat de tevredenheid in de afgelopen veertig jaar constant bleef, terwijl de inkomens fors stegen. Geld resulteert in een kortstondig zonnetje.

Toch, als we erover nadenken en mogen kiezen... Tja, weet Kahneman, als je een mens laat speculeren over de invloed van één aspect op zijn stemming, zoals rijkdom of een aantrekkelijke partner, ontkomt hij niet aan een overdreven beeld: „Dat moet heerlijk leven zijn.”

In Kahnemans jargon heet dat een focusing illusion: iets belangrijker maken dan het voor je is. Daar tuinden ondervraagde studenten ook in. Vraag 1: En, hoe zit je erin, beetje gelukkig? Vraag 2: Hoeveel dates had je afgelopen maand? Het verband tussen beide antwoorden bleek nihil. Maar studenten die de vragen in omgekeerde volgorde kregen, waren op een idee gebracht: nu kwam er een duidelijk verband tussen het aantal afspraakjes en de mate van tevredenheid naar voren.

Dat is de makke van welzijnsstudies, weet Kahneman. Hoe snel maak je valse intuïties los. Zo dus: „Zou je je met een leuk centje niet prettiger voelen?” Terwijl het amper van invloed is. Kahnemans doordenker: „Niets in het leven is echt zo belangrijk als dat je denkt dat het is áls je er eens over denkt. Win je geld, dan houdt je dat even bezig, tot je aandacht ’s morgens weer naar het ontbijt gaat.”

Nou? Kahneman rekent voor in Science: Japanners verdienen het vijfvoudige van decennia terug maar hun geluk groeide niet mee. Wereldwijd schijnt de tevredenheid van de mens te stagneren bij een bruto nationaal product van 12 duizend dollar. En vraag je mensen van dag tot dag naar hun welbevinden, dan lijkt het verband met hun beurs tamelijk gering. Tenzij er iets wringt. We kennen allemaal de neiging om naar ons relatieve inkomen te kijken: je wilt er uitspringen ten opzichte van je buren.

Maar een dikke portemonnee went snel. Noem het hedonistische aanpassing. Bij groeiend inkomen schakelt de gefortuneerde trouwens geenszins over op het grote genieten. Nee, hij gaat meer werken, zoekt het in actieve vrijetijdsbesteding. Kijk, denken Kahneman & co: als je mensen een zak geld voorspiegelt, komen valse voorstellingen boven, van een groot plasmascherm en iedere dag golfen. De realiteit is: meer werk, actievere tijdsinvulling en meer spanning. Daar word je niet ongelukkiger van, maar evenmin gelukkiger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden