Arbeidsvitaminen bestaat vandaag 50 jaar

'Arbeidsvitaminen' bestaat vandaag 50 jaar. Elke werkdag stemmen ruim een miljoen radioluisteraars op dit tegenwoordig drie uur durende programma van de Avro af. Het is daarmee niet alleen het best beluisterde radioprogramma van Nederland, maar ook een niet meer weg te denken instituut. Het jubileum wordt vandaag gevierd met een feestelijke non-stop uitzending van negen tot vijf.

Vier jaar geleden is Arbeidsvitaminen even uit de ether geweest. In het kader van de samenwerking tussen Avro, KRO en NCRV en de door deze omroepen in een vroeg stadium doorgevoerde horizontale programmering werd besloten de dagelijkse muzikale vitaminen in andere vormen toe te dienen. Dat leidde tot grootscheepse protesten, zowel van luisteraars als van adverteerders. Arbeidsvitaminen werd in ere hersteld.

“Het is een bijna dagelijkse bodem onder de programmering”, zegt Jan Steeman, die van 1985 tot 1992 samensteller was van, wat hij noemt 'de moeder van alle verzoekplatenprogramma's'. Steeman (50) is er nu als coördinator en produktiemanager van Radio 3 voor de AKN nog ten nauwste bij betrokken. Aan het werkoverleg met samensteller Jaap de Groot en presentator Hans Schiffers, neemt Steeman intensief deel. Hoewel de indeling van de programma's in grote lijnen een week of zes tevoren wordt gemaakt, neemt zijn betrokkenheid toe naarmate de uitzenddatum nadert.

“Op de ochtend van uitzending duw ik Hans nog heel vaak A4-tjes met gegevens die hem van pas kunnen komen, onder de neus. Want naast het draaien van platen proberen we actuele informatie te geven. Arbeidsvitaminen is mij aan het hart gebakken.”

Herkenbaar

Het geheim van het succes van Arbeidsvitaminen is volgens Jan Steeman dat “luisteraars in de ochtenduren graag hun oor laten strelen door herkenbare muziek die ze kunnen meezingen en meefluiten. Onze opzet is voor zoveel mogelijk mensen een muzikaal zonnetje te laten schijnen. Met dat ijzersterke recept halen we naar mijn overtuiging gemakkelijk het 60-jarig jubileum.”

Wie er luisteren? Jan Steeman: “Voorzover valt na te gaan, weten we dat 30 procent niet thuis luistert. Dat kan dus in bedrijven zijn. De afnemers zitten in alle delen van het land, van rijp tot groen. Van een bedrijf dat zich met het vervaardigen van kozijnen bezighoudt tot een afdeling van een ziekenhuis. Dat is dan uiteraard wel een technische afdeling en geen operatiekamer.”

Er wordt weleens gezegd dat de naam Arbeidsvitaminen door de tijd is achterhaald. Steeman: “Een goeie merknaam gooi je toch niet weg! We mogen trots zijn op die naam. Het zou een heel geknok zijn om met een andere naam hetzelfde te bereiken.”

Wie heeft de naam Arbeidsvitaminen bedacht? “Sommigen houden het erop dat dat de vroegere Avro-directeur Willem Vogt was. Zeker is dat het idee is aangereikt door de BBC met het programma Music While You Work.”

“Op 19 februari 1946 was Arbeidsvitaminen voor het eerst te beluisteren als 'een vrolijk programma voor huis en fabriek'. Het werd in die begintijd hoofdzakelijk gevuld met eigen opnamen. De Koning Voetbal-mars luidde het programma tot diep in de jaren '60 in.”

In het verleden werd Arbeidsvitaminen een paar keer per week een uur uitgezonden. Bij de glorieuze terugkeer in 1992 werd een aantal items toegevoegd, zoals het onderdeel 'Baas van de dag', waarbij dagelijks een werkgever die er uitspringt wordt beloond met de Radiopluim, een attribuut dat inmiddels op veel bureaus een ereplaats heeft.

“Elk bedrijf, klein of groot, kan de baas nomineren. Datzelfde geldt voor het indienen van plaataanvragen. Bij die bazenverkiezing letten we niet zo zeer op de man die zijn bedrijf tot economisch grote hoogte heeft gebracht of goeie jaarcijfers heeft gescoord. Het gaat vooral om zijn sociale gedrag, in de zin dat hij goed met zijn personeel omgaat.”

Vast onderdeel in Arbeidsvitaminen is ook het gesprek met een bekende Nederlander over zijn of haar drie favoriete platen. Jan Steeman: “Die Top-drie is populair geworden, omdat het regelmatig tot verrassende resultaten leidt. Evenals de inhoud van iemands boekenkast is platenbezit veelzeggend. Als mensen een bepaalde muzikale voorkeur hebben die er een beetje buitenvalt, doen we daar niet moeilijk over. De zender gaat niet stuk van een plaat die anders is. Zoiets maakt het geheel juist kleurrijk, vooral als de aanvrager er een mooi verhaal bij heeft.”

Voorkeuren

“Ik durf trouwens de stelling aan, dat niemand van één soort muziek houdt. Je hebt je voorkeuren en als je zelf in de muziek zit, je specialisatie. Het feit dat ieder mens daar wel eens van afwijkt en ook andere dingen kan waarderen, al naar gelang stemming, sfeer en tijd van de dag, is de basis van Arbeidsvitaminen. Vandaar dat er veel verschillende soorten muziek in voorkomen, van stevige rock tot house en ballads.”

Hans Schiffers (35) noemt dat dagelijkse gesprekje over muzikale toppers zelfs “het aantrekkelijkste onderdeel van Arbeidsvitaminen. Als presentator stel ik mij terughoudend op, maar dat gesprek biedt mij de mogelijkheid het programma te verdiepen. In korte tijd moet ik met de persoon in kwestie praten over zaken die nauw met hem of haar hebben te maken. Dat werkt vaak verrassend. Onbekende facetten van mensen komen boven.”

“Zo hadden we deze week Loretta Schrijver. In ons gesprek ontpopte de formele RTL-nieuwslezeres, zoals we haar kennen, zich als een gezellige vrouw die bijna struikelde over haar woorden in haar enthousiasme over haar lievelingsmuziek. Adam Curry kwam met 'In my life' van de Beatles als favoriet. Hij bewaart daar dierbare herinneringen aan, omdat die muziek had gediend als achtergrond bij de geboorte van zijn dochter. Toen we onlangs zijn vrouw Patricia Paay in de uitzending hadden, koos zij dezelfde opname en kregen we haar versie van het gebeuren.”

De basis voor het programma vormen de aanvragen van bedrijven. Jan Steeman: “Om in een uitzending, waarin ruim 30 platen worden gedraaid, zoveel mogelijk variatie te krijgen, voegen we aanvragen van een paar, liefst uiteenlopende, bedrijven samen. Als je de verzoeken van een tuinbouwbedrijf, een architectenbureau en een fabriek door elkaar husselt, kun je veel kanten uit. Als samensteller moet je zorgen dat de luisteraars niet een paar keer in de week 'Lady in red' van Chris de Burgh te horen krijgen. Datzelfde geldt voor Kid Creole and the Coconuts en de Belgische zanger Johan Verminnen, hoe fantastisch ik die ook vind. We stoppen muzikale snoepjes tussen standaardplaten. Een programma is een totaal verhaal.” Hans Schiffers moet zich wat dat betreft ook inhouden, al zegt hij nooit genoeg te krijgen van 'Alive' van Pearl Jam en 'Riders on the storm' van The Doors.

Sturen

Het is de ervaring van zowel Jan Steeman als Hans Schiffers dat je luisteraars kunt sturen. Steeman: “Wij bouwen een programma niet alleen uit de aanvragen op. We voegen er zelf elementen aan toe. Actuele opnamen die wij belangrijk vinden, of iemand die muzikaal iets heeft uitgehaald dat verdient een duwtje te krijgen, strooien we er af en toe als extraatje tussendoor, omdat we niet de sfeer willen scheppen dat het bij ons tussen 9 en 12 alleen maar oudbakken is of van gisteren. Het moet ook een programma zijn van nú, al is 90 procent van het programma bekend, herkenbaar, oud, succesvol muziekmateriaal.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden