Arbeidsrecht is er voor de zwakken

AMSTERDAM - Overal in de wereld versoepelen ze de ontslagregels, en dan gaat Frankrijk ze aanscherpen. Wat je er verder ook van vindt, opvallend is het wel: de Franse minister van sociale zaken, de socialiste Elizabeth Guigou, presenteerde dinsdag een pakket maatregelen dat het werkgevers, vooral als ze winst maken, moeilijker moet maken om werknemers te ontslaan.

Het bedrag dat een werkgever een werknemer bij ontslag moet betalen, wordt verdubbeld. Werknemers boven de vijftig worden extra beschermd. En er komt onder meer een omscholingsverlof voor werknemers die met ontslag worden bedreigd bij grote bedrijven.

Het ligt voor de hand om de maatregelen als een typisch Franse reflex te zien. Als de nood aan de man komt, grijpt Frankrijk terug op het oude, vertrouwde model van de sterk door de overheid gestuurde economie.

De grootste Franse werkgeversclub, Medef, was er als de kippen bij om dat te constateren. Voorzitter Ernest-Antoine Seillière verweet de breed-linkse coalitie van premier Lionel Jospin dat zij gebruiktmaakt van 'de meest achterhaalde gewoontes van een geleide economie'.

Seillière had overigens geen goed woord voor de maatregelen over. Op het moment dat de groei terugloopt, komt deze regering met geïmproviseerde wetgeving die de banengroei alleen maar kan beschadigen en buitenlandse investeerders zal afschrikken, brieste hij.

Dat laatste valt mee. Volgens de president van de oliemaatschappij BP Europe, Michel Fabiani (een Fransman!), hebben de maatregelen 'niets verontrustends'. Veel multinationals, de oliemaatschappijen voorop, doen op dit terrein al meer dan het wettelijk verplichte minimum, onderstreepte hij.

Voor onze ondernemingen is het belangrijkste dat de Franse arbeidskrachten zeer gekwalificeerd zijn, in het bijzonder in de nieuwe technologie, zei een woordvoerster van de Britse Kamer van Koophandel in Parijs. De nieuwe regels maken ontslag nauwelijks moeilijker dan bij ons, voegde haar collega van de Japanse kamer daaraan toe.

Het internationale bedrijfsleven reageerde, kortom, gematigd. Maar Seillière had natuurlijk wél gelijk met zijn observatie over die 'achterhaalde gewoontes' -afstandelijker geformuleerd: die 'reflex'.

De maatregelen van Guigou zijn een reactie op het groeiend ongenoegen in Frankrijk over recente massaontslagen. Op 29 maart meldde de Franse voedselgigant Danone de sluiting van zes van zijn 36 fabrieken in Europa: 1780 banen staan op de tocht, waarvan 570 in Frankrijk. Dezelfde dag kwam de Britse winkelketen Marks & Spencer met de sluiting van al zijn vestigingen op het continent: 4400 ontslagen, waarvan 1700 in Frankrijk.

De betrokken werknemers vechten voor hun baan en weten zich gesteund door het grote publiek. Danone maakte de eerste vier maanden van dit jaar 3 procent méér winst dan in dezelfde periode in 2000. Dat gaat niet aan, vinden blijkens een enquête liefst negen van de tien Fransen. De voedselgigant kreeg zelfs een boycot van zijn producten aan zijn broek.

Een hele rij recenter ontvouwde plannen -onder meer van Philips en Moulinex- heeft de protesten aangewakkerd. Opnieuw blijkt 'de kloof tussen Frankrijks snel moderniserende zakencultuur en de diepgewortelde, publieke overtuiging dat de rechten van arbeiders voor die van aandeelhouders gaan', zoals een waarnemer het treffend formuleerde. Wat in andere West-Europese landen hooguit een vervelende boodschap zou zijn, valt in Frankrijk nog altijd moeilijk te verkopen.

Dat geldt eens te meer voor de Franse communisten, die bij de gemeenteraadsverkiezingen van 11 en 18 maart gevoelig verloren en zich tot de spreekbuis van de protesten hebben gemaakt. Afgelopen zaterdag demonstreerden zij in Calais, dat een communist als burgemeester heeft en waar één van de fabrieken van Danone staat die moeten verdwijnen.

De maatregelen van Guigou moeten de communisten binnen de regering houden. Of dat lukt, moet worden afgewacht. Partijleider Robert Hue negeerde de details van het pakket en riep op tot overleg van alle linkse partijen de komende weken in Parijs. De fractievoorzitter van de communisten waarschuwde alvast dat zij 'geen stemmachines' zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden