'Arbeidsomstandigheden? Die vraag heb ik nog nooit gehad'

De kritische consument moet duidelijkheid vragen over de herkomst van kleding. Femke de Vries van de Schone Kleren Campagne doet het voor.

Een aanrader: praat eens met kledingverkopers over de arbeidsomstandigheden in de kledingindustrie. De verkopers en verkoopsters in de Amsterdamse winkels waar Femke de Vries van de Schone Kleren Campagne ernaar vraagt zijn aardig, open, nemen de tijd en zeggen allemaal dat ze het een belangrijk punt vinden. (En dat al ver voor Femke zegt van welke organisatie ze is en de journalist zich als zodanig bekend maakt.) Ze zijn wel verbaasd: „Arbeidsomstandigheden? Die vraag heb ik nog nooit gehad.”

De SKC wil graag dat consumenten hem stellen. Ze schrijven in hun flyer: ’De klant is koning(in), dus onze wil is wet. Vertel je kledingmerk dat je alleen nog kleren wilt kopen die onder goede arbeidsomstandigheden zijn gemaakt. Als heel veel mensen dit doen, kunnen ze niet om ons heen – kledingbedrijven zijn afhankelijk van hun klanten.’

We brengen een bezoek aan een paar grote ketens: H & M, Mexx, Filippa K en Sissy Boy. Filippa K is lid van de Fair Wear Foundation (FWF), en we willen weten wat daarvan te merken is in de winkels. Niet zoveel, blijkt bij Filippa K in de Leidsestraat. De manager heeft nog nooit van de FWF gehoord: „Ik ben blij dat je me dit vertelt.”

„Bedrijven zijn er soms niet happig op om bekend te maken wat ze doen aan eerlijke kleren”, zegt De Vries op weg naar Sissy Boy. Als een merk meldt dat bepaalde kledingstukken deugen, worden mensen argwanend over de rest. Bovendien suggereert een ’stempel’ van een keurmerk soms te veel. Het label Made-by bijvoorbeeld. Kledingmerken die daarbij zijn aangesloten, zijn te herkennen aan een blauw knoopje in de kleding. Maar de toelatingscriteria zijn erg vrijblijvend en Made-by kan niet garanderen dat de kleding op een eerlijke manier is gemaakt. De H & M-fabriek in India die werkneemsters slecht behandelde, had bijvoorbeeld een Made-By certificaat. Veel consumenten weten dat niet en denken dat ze ’schone kleren’ hebben gekocht als er een blauw knoopje in genaaid is.

Bij Sissy Boy blijkt de verkoopster ook weer meer dan bereid om ons te woord te staan, maar ze voelt zich op een gegeven moment toch een beetje aangevallen. Femke is weliswaar de vriendelijkheid zelve, maar ze vraagt wel door. Als de verkoopster zegt dat ze zeker weet dat de kleding goed gemaakt is, van organisch katoen en ’zonder kinderarbeid en zo’ vraagt Femke of de kledingarbeiders een leefbaar loon verdienen en overuren uitbetaald krijgen. Dat weet de verkoopster niet en dat vindt ze niet leuk. „Waarom vragen jullie dat aan mij? Hoe kan ik dat weten?”

Tja, hoe kan een verkoper eigenlijk weten hoe een merk het doet? De gloednieuwe manager bij een Mexx-vestiging, ook niet op de hoogte, zegt: „Wat het hoofdkantoor allemaal doet, weten wij hier niet en het personeel in de winkels wisselt ook vaak.” Hij kent wel het blauwe knoopje, van zijn vorige baan bij Men at Work.

Om toch antwoord te krijgen, laat Femke, net als bij de andere winkels, een voorgedrukt kaartje van SKC achter met vragen en het verzoek om die door te geven aan de bedrijfsleiding en het antwoord naar haar te mailen. De verkoper: „Ik weet niet of zo’n kaartje werkt, maar het is goed om het vuurtje aan te wakkeren.”

Ook bij H & M heeft de verkoper die Femke aanspreekt geen idee of de kleding een beetje aardig wordt geproduceerd, maar zijn leidinggevende haalt direct een brochure onder de toonbank vandaan: ’Onze verantwoordelijkheid, over H & M en het milieu’. Met op de laatste bladzijden ’H & M’s sociale verantwoordelijkheid’. H & M is lid van de Fair Labour Associaton (FLA), voor zover het gaat om de productie uit China en Turkije. Geen onaardig keurmerk, maar de FLA gaat uit van het plaatselijke minimumloon. Femke laat weer een kaartje achter, waarop de derde vraag luidt: Kunt u mij vertellen hoe u weet dat de arbeiders in hun levensonderhoud kunnen voorzien op basis van de prijs die u voor de kleding betaalt?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden