Arbeidsdeskundige is meer dan een lopend wetboek

De oplossing voor reductie van de WAO-instroom wordt te veel gezocht in uitbreiding van wetten en regels. Het is beter de arbeidsdeskundigen wat meer ruimte te geven.

Het beroep van arbeidsdeskundige is ontstaan in 1967 met de komst van de AAW en de WAO. De meeste arbeidsdeskundigen waren in dienst van de Gemeenschappelijke Medische Dienst (GMD) en het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Zij werden vanaf de ziekmelding ingeschakeld, analyseerden de problemen, bepaalden het recht op een uitkering en zorgden voor de reïntegratie.

Inmiddels is die functie volledig uitgehold. Vanaf 1987 zijn diverse wet- en stelselwijzigingen doorgevoerd (afschaffing Ziektewet en AAW, strengere WAO, komst van wetten als Pemba, Wajong, WAZ). Mede door opheffing van de GMD gingen de arbeidsdeskundigen bovendien over naar de uitvoeringsinstellingen en in januari 2002 naar het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).

De arbeidsdeskundigen zijn grotendeels verdrongen uit het eerste ziektejaar. Het werk is teruggebracht tot het afwerken van dossiers, waarbij de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling voor een groot deel wordt bepaald door een computersysteem. De kern van het vak is verschoven naar kennis van wet en regelgeving; de deskundige wordt nauwelijks nog gevraagd problemen te analyseren of op te lossen.

Het gevolg? Steeds meer arbeidsdeskundigen stappen over naar particuliere bureaus en verzekeringsmaatschappijen. Hier krijgen zij weer de ruimte om problemen op te lossen of te voorkomen en preventief te werken. Om het gedrag van werknemers en werkgevers daadwerkelijk te beïnvloeden, om structureel een bijdrage te leveren aan arbeidsmarktproblemen.

Ook ik heb de overstap gemaakt naar een particulier bureau en zie daar hoe de functie van arbeidsdeskundige zich verder kan ontwikkelen. Er ontstaan initiatieven waarin de arbeidsdeskundige echt iets kan betekenen in het verkorting van de duur van de ziekte en vermindering van het ziekteverzuim.

Arbeidsdeskundigen die de ruimte krijgen en kwalitatief hoogwaardig werk mogen verrichten, kunnen veel bijdragen aan de vermindering van het aantal arbeidsongeschikten. Helaas ziet Den Haag dat niet in, want in de per 1 april van kracht geworden Wet Verbeterde Poortwachter wordt de arbeidsdeskundige in het eerste ziektejaar nauwelijks genoemd, de arbeidsdeskundige van het UWV krijgt slechts een marginale, vooral toetsende rol.

Staatssecretaris en vakorganisaties van werkgevers en werknemers benadrukken regelmatig het belang van de oplossingsgericht werkende arbeidsdeskundige maar in de nieuwe wet- en regelgeving wordt die rol sterk onderbelicht, ook in de adviezen van de commissie Donner en de Ser. De erkenning moet blijkbaar vooral komen uit de particuliere markt, daar waar onze professionaliteit ruimte en waardering krijgt, waar we de concrete resultaten boeken. Gelukkig groeit de erkenning, maar het is toch jammer dat de politiek daarbij achterblijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden