Arafat schept nieuwe realiteit Na bezoek van Palestijnse leider aan Gaza en Jericho is er geen weg terug

JERUZALEM - Jasser Arafats vijfdaagse bezoek aan Gaza en Jericho heeft eindelijk dat bewerkstelligd wat zo pijnlijk ontbrak in alle voorafgaande weken en maanden van gehakketak en uitstel sinds het vertrek van de Israëlische troepen.

INA FRIEDMAN

De aanwezigheid op Palestijnse bodem van 'al-ra'ies Aboe Ammar' (President Aboe Ammar, zoals hij liefkozend door zijn volk wordt genoemd) hebben Palestijnen en Israëliërs doen beseffen dat er een nieuwe werkelijkheid is ontstaan.

De afgelopen negen maanden waren de gevolgen van het Oslo-akkoord nog vaag en ver weg, tot genoegen van de Israëliërs en tot ongenoegen van de Palestijnen. Met de komst van Arafat is dat niet langer het geval. Voor het eerst is het duidelijk dat, nu de leider aanwezig is, Gaza en Jericho niet langer bezet gebied zijn, maar Palestina.

Gisteren ook beëdigde Arafat twaalf van zijn 'ministers', nadat hij eerst zelf de eed had afgelegd als voorzitter van de Palestijnse Autoriteit, de raad die het daadwerkelijke bestuur van de autonomie vormt. Elf van hen legden de hand op de Koran, terwijl ze de eed aflegden. Alleen Elias Freij, burgemeester van Bethlehem, legde de eed af op de Bijbel. De ministerraad toont een voorzichtig evenwicht tussen de partijen en fracties. Zo zijn vier ministers afkomstig van buiten de Palestijnse gebieden, onder wie Intisar Al-Wazir, de weduwe van de vermoorde PLO-leider Aboe Djihad, die de portefeuille sociale zaken kreeg toebedeeld. Ze is beter bekend als Oem Djihad. Daarnaast zijn er acht ministers van binnen de autonome en bezette gebieden.

Feisal Al-Hoesseini, die was voorgesteld als minister zonder portefeuille, legde de eed niet af, “om zich te kunnen blijven bezighouden met Jeruzalem”. In feite is hij dus minister voor Jeruzalem, maar aangezien hijzelf inwoner van Jeruzalem is, mag hij van Israël geen zitting hebben in de Palestijnse bestuursraad, omdat Jeruzalem volgens Israël buiten de autonomie valt.

Volgens het akkoord van Cairo zal de bestuursraad 25 leden tellen, onder wie de voorzitter. Drie ministers van buiten de bezette en autonome gebieden namen niet deel aan de plechtigheden wegens verblijf in het buitenland. Het betekent dat er nog acht namen ontbreken. Arafat heeft de nog open portefeuilles voorbestemd voor tegenstanders van het akkoord, zoals de fundamentalistische Hamas-beweging, die zijn aanbod tot nu toe heeft afgeslagen.

Het beëdigen van het kabinet, dat al weken geleden had moeten gebeuren, is wellicht het duidelijkste teken dat Arafat nu eindelijk aan de slag gaat. In al zijn redevoeringen de afgelopen dagen stonden een paar kernthema's centraal. Zo benadrukte hij de noodzaak tot eenheid, daarmee te kennen gevend dat hij zich zeer wel bewust was van de felle kritiek op het akkoord. Keer op keer benadrukte Arafat ook de gevangenen niet in de steek te laten, en vooral niet Ahmad Jasin, de Hamas-leider. Hij richtte zich tot de jeugd, die de intifada had 'gedragen' en tot de plaatselijke Fatah-leiders die zich nu opzijgeduwd voelen door de Fatah-leiders uit Tunis. Uit alles sprak dat hij zeer goed op de hoogte is van de problemen die de plaatselijke bevolking bezighouden.

Kennelijk hadden zijn adviseurs, zoals Nabil Sjaat, hem goed voorgelicht. Wellicht ook was Arafat zelf geschokt door wat hij aantrof in de steden en vluchtelingenkampen van Gaza. Want de PLO-leider legde zich vooral toe op de wanhopige economische toestand in zijn nieuwe rijk. Het is inderdaad de kern van de zaak. De politici en economen aan beide zijden begrepen dat al nog voor de inkt van het Oslo-akkoord van september tussen Israël en de Palestijnen was opgedroogd. Elke werkloze arbeider in de straten van Gaza is een expert in het uitleggen waarom Aboe Ammar geld moet krijgen van de Arabische staten, van het Westen, zelfs van Israël. “Zo niet, dan gaat het vredesproces naar de knoppen.”

Vandaar ook dat Arafat bezwoer dat hij het komende weekeinde naar Gaza zal terugkeren om zich daar permanent te vestigen en aan het werk te gaan. Het is geen geringe uitdaging voor de man die het symbool was van de Palestijnse revolutie, en nu op 64-jarige leeftijd een taak van een geheel andere orde krijgt toebedeeld, als bouwer van een staat in wording.

De afgelopen dagen mocht hij vele mensen begroeten, die hem het beste toewensen. Maar er zijn er ook die hopen dat hij zal falen.

Toch lijkt de Palestijnse autonomie met het bezoek van Arafat vorm te krijgen. Ondanks de felle protestacties van de Israëlische oppositie zijn ook de Israëlische leiders vastbesloten op de ingeslagen weg voort te gaan. In Parijs zullen vandaag Rabin, Peres en Arafat praten over een tijdschema voor het uitbreiden van de autonomie naar de rest van de westelijke Jordaanoever, het hergroeperen van de Israëlische troepen en de kennelijk in oktober te houden Palestijnse verkiezingen.

Geen mens durft te voorspellen dat de komende onderhandelingen spoedig zullen verlopen. Maar met de komst van Arafat kijken de Palestijnen en, niet minder belangrijk, de Israëliërs anders naar de toekomst.

Waar deze historische week ook toe zal leiden, er is een groeiend besef dat er geen weg terug is.

- Pagina 10: Rabbijn Hirsch moet weer kranten kopen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden