Arabische lente vindt oorsprong in vredelievende historie van de islam

Mustafa Akyol.Beeld reuters

De Turkse schrijver en politiek commentator Mustafa Akyol hoopt dat de Arabische opstand een andere kant van de islam laat zien, waar geen conflict bestaat tussen religie en politieke vrijheid.

In zijn boek 'Islam zonder extremen: een moslimzaak voor vrijheid', dat deze week in de Verenigde Staten is uitgekomen, schrijft Akyol dat de islam een rijke geschiedenis kent op het gebied van vrijheid en tolerantie. Dit staat haaks op de manier waarop de islam vandaag de dag wordt ervaren, zowel in islamitische landen als in het westen.

De in Ankara geboren en geschoolde schrijver publiceert zijn commentaren regelmatig in nationale en internationale media, waar hij steevast zijn afkeur uitspreekt over moslimextremisme en de islam als religie verdedigt.

Akyol vreest dat het nieuws uit het Midden-Oosten, dat wordt gedomineerd door zelfmoordterroristen, geweld en tirannieke leiders een verkeerd beeld schetst van de islam.

"Het feit dat zoveel Arabische landen door dictators worden bestuurd, voedt de mythe dat deze landen alleen geregeerd kunnen worden door een vorm van onderdrukking. De huidige protesten bewijzen dat dit niet klopt."

Gescheiden maatschappij
De afzondering van vrouwen en het creëren van een gescheiden maatschappij is volgens Akyol iets dat je niet terug zal vinden in de Koran, wel in islamitische landen. In Saoedi-Arabië bezocht de schrijver de Ka'aba in Mekka, het grootste heiligdom van de islam. Het viel hem op dat vrouwen en mannen samen deel namen aan de eredienst.

"Als je je afvraagt waarom dit opmerkelijk is, dan moet je naar de rest van Saoedi-Arabië kijken", vertelt Akyol tijdens een Ted-lezing eerder dit jaar. "Het is een land waar een strenge scheiding van seksen bestaat. Mannen en vrouwen horen in dagelijks leven fysiek gescheiden te zijn en mogen niet in dezelfde openbare ruimte verblijven."

Akyol noemt de Burger King als voorbeeld. In Saoedi-Arabië hebben de Amerikaanse fastfood restaurants een aparte sectie voor mannen en voor vrouwen. "Ik moest bestellen, betalen en eten op de mannenafdeling. Dat is eigenaardig; je mag naast het andere geslacht lopen aan de heilige Ka'aba, maar niet naast elkaar zitten in de Burger King."

Vrijheid en tolerantie van de islam
Terugblikkend naar een periode in de geschiedenis, waarin moslims vrijzinniger waren dan Europese christenen, geeft Akyol in zijn boek meerdere voorbeelden van progressief gedachtengoed in de islam.

Voorbeelden voor religieuze tolerantie tijdens de vroegere moslimheerschappij gaan terug naar de tijd van de profeet Mohammed. Hij haalt de joden aan die in de 7e eeuw in Medina leefden en die het vrij stond om openlijk hun geloof te belijden, terwijl ze bescherming kregen van de moslimleiders.

Volgens Akyol kunnen betogers die vandaag de dag in Syrië, Jemen en andere landen strijden voor democratie inspiratie opdoen als ze naar de geschiedenis van de islam kijken. Zo zijn de ideeën van de islamitische filosoof Aboe Nasr Al-Farabi, die in de tiende eeuw na Christus leefde, volgens Akyol bijna identiek aan moderne democratie.

Democratie en islam

De Turkse journalist draagt zijn vaderland aan als bewijs dat democratie bestaat in de moslimwereld. Turkije ging in de jaren vijftig van de vorige eeuw probleemloos over op een democratie met een meerpartijenstelsel. Het land zou volgens Akyol moslims over de hele wereld kunnen inspireren.

Akyol hoopt dat oude vastgeroeste gedachten over de islam niet in de weg staan van de democratische ontwikkelingen die zich in volle snelheid door het gebied bewegen. "Een lange tijd werd democratie afgewezen door menig moslimgeleerde, maar dat is aan het veranderen. Tegenwoordig is er steeds meer begrip voor het feit dat democratie naast islamitische waarden kan bestaan."

> Introductie 'Islam zonder extremen: een moslimzaak voor vrijheid' (Engels)

Mustafa Akyol

Mustafa Akyol is de vaste columnist voor het Turkse Engelstalige dagblad Hürriyet Daily News en voor de Turkse krant Star. Het schrijven kreeg hij met de paplepel ingegoten; ook zijn vader is een columnist met faam in Turkije.

Akyol geeft veel lezingen in de Verenigde Staten en Groot Brittannië waarbij tolerantie ten opzichte van religie, en de dialoog tussen verschillende religies, centraal staan. Hij schreef onder meer opiniebijdragen voor de Washington Post, Wall Street Journal en Newsweek.

TED-lezing: geloof versus traditie

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden