Arabische lente krijgt maar geen gezicht

De Tunesische marktkoopman is zichtbaar onder de indruk. Gecharmeerd steekt hij Esmeralda van Boon een jasmijn in het haar, bloem van de Tunesische revolutie. Van Boon heeft als Midden-Oosten-reporter veel mee. Ze spreekt vloeiend Arabisch en is vriendelijk en open, waardoor ze makkelijk contact legt. Met die bagage voegde ze iets persoonlijks toe aan haar vele 'Nieuwsuur'-verslagen over de Arabische lente. In opdracht van de NTR is ze terug om te kijken hoe de regio er nu, een jaar later, voorstaat.

Van Boon mikt op de gewone man/vrouw. Hoe hebben zij hun alledaagse levens weer opgepakt na een jaar van onrust? Jammer dat de maakster voor deze insteek heeft gekozen. De geïnterviewden lijken willekeurig geselecteerd en hun verhalen gaan alle kanten op. In Jemen vertelt een handelaar dat hij dol is op de inmiddels verdreven president Saleh. Hij verspreidt zelfs diens toespraken. Een zwaar gesluierde vrouw roept precies het tegenovergestelde. "Ik blijf tot m'n laatste druppel bloed vechten." Maar waarvoor? Voor democratie of een sharia-staat? Misschien is het te vroeg om te voorspellen of er een Arabische zomer of winter ontluikt, maar had Van Boon het jojo-effect niet wat kunnen inperken? Wat in 'Voorbij de Arabische lente' ontbreekt, is een kader. Demonstranten komen op het tweede plan, waardoor Van Boons 'Arabische lente' weinig gezicht krijgt.

Misschien vloeit haar keuze voort uit de anonimiteit van de opstand. De Arabische lente kent nauwelijks Havels of Dub¿eks. Het lijkt veeleer een Occupy-beweging zonder duidelijke leider of agenda.

Toch, wanneer Van Boon, 'als ze er echt niet omheen kan' (citaat uit 'P & W'), een demonstrant voor de camera haalt, snap je beter waarnaar je kijkt. De Marokkaanse opstand kreeg in de uitzending van afgelopen zondag smoel dankzij rapper Mouad el Haked: "De rijken hebben geld en wij zijn niet meer dan honden. Marokkanen wordt wakker." De zanger zit al vier maanden zonder proces vast, en in Casablanca gingen demonstranten, al zingend, voor hem de straat op. Van Boon gaf de kijker houvast door de revolte met deze 'plaatselijke Ali B'. te symboliseren. Zoals ze dat in Tanger deed met Rochdi Aoula. Deze lokale protestleider is negentien keer gearresteerd, maar blijft de moed opbrengen om 'de vriendjes van de koning' te beschuldigen van maffia-praktijken. De koning zelf wordt uitdrukkelijk door iedere opposant gespaard. Zoals sportpresentatrice Qaima Balouchi het formuleerde: "Hij is onze essentie, het licht in onze ogen." Als kijker krijg je een idee waar de Marokkaanse 20 februari-beweging naar toe wil: een echte constitutionele monarchie.

In de andere tot nu toe geportretteerde landen - Libië, Tunesië en Jemen - blijft het vaag waar de revolutie toe zal leiden. Dat ligt natuurlijk niet alleen aan Van Boons keuze voor de gewone man. Het werken in halve en hele dictaturen stelt grote beperkingen aan het eindresultaat. Zo moest Van Boon in Jemen verplicht op pad met een voorlichter, wat zelfs in een democratie al een opgave is, en werd ze op de koop toe gedwongen een nogal onnozel neefje van de president te interviewen. Tegen deze achtergrond is het een wonder dat Van Boon überhaupt nog met iets is thuisgekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden