Arabische Lente ging over werk, werk, werk

De bevolking in het Midden-Oosten droomt niet van een islamitische staat. Wel van een baan en een gezonde economie.

In de berichtgeving over de Arabische Lente wordt vaak gesteld dat de omwenteling vooral het succes was van hoogopgeleide, moderne jongeren. Zij zorgden voor revolutie. De vraag is echter of jongeren daadwerkelijk de drijvende kracht achter de revolutie zijn geweest. Zullen zij uiteindelijk de winnaars van de Arabische Lente zijn?

Voorlopig niet. Eerder zal er in landen als Tunesië en Egypte eerst een conservatieve, islamitische golfbeweging op gang komen. Dat hoeft niet per se een gevaarlijke ontwikkeling te zijn.

In het democratisch proces in het Midden-Oosten geldt Egypte als belangrijkste graadmeter. Het Westen redeneert: als de revolutie hier niet slaagt en Egypte een nieuwe, militaire dictatuur krijgt óf een islamitische republiek wordt, is de revolutie in de hele regio voor niets geweest. Dan heeft de jonge 'Facebookgeneratie' verloren.

De realiteit is echter dat deze moderne jongeren slechts een deel van de revolutionairen waren. De revoluties werden gedragen door een brede laag van de bevolking: jongeren, ouderen, moslims, christenen, atheïsten. Daar komt bij dat de jongeren onderling verdeeld zijn. Veel jongeren in Tunesië die niet bidden of geen hoofddoek dragen, stemden op de islamitische partij Ennahda. Zij denken dat deze partij het beste hun idealen kan verwezenlijken.

Belangrijk is om niet te vergeten dat de idealen van de revolutie vaak niet verder reiken dan de hoop op een baan en een inkomen (ook om een gezin te kunnen stichten). Het zogenaamde verreikende idealisme waarop de revoluties gestoeld zouden zijn, lijkt voor veel jongeren een ver-van-mijn-bed-show.

De revoluties in het Midden-Oosten waren en zijn vooral gestoeld op individuele verlangens naar een betere economische toekomst. In Marokko en Tunesië staken onlangs nog mensen zichzelf in brand uit protest tegen werkloosheid. Er heerst grote wanhoop over de economische vooruitzichten. Dat is de drijvende kracht geweest, meer dan puur idealisme of maatschappelijke betrokkenheid.

De overweldigende winst van islamitische partijen in Egypte en Tunesië, wil vooral zeggen dat de bevolking in deze landen weinig vertrouwen meer heeft in de neoliberale politiek van de oude regimes.

Dat wil nog niet zeggen dat deze landen zullen vluchten in fundamentalisme. Iran is geen voorbeeld voor de bevolking van Egypte en Tunesie, maar juist een waarschuwing. De angst voor het invoeren van de sharia in landen als Egypte - die hier in Nederland ook vaak klinkt - is kort door de bocht.

Hooguit is er reden tot zorg over de opkomst van salafistische stromingen. De vrees bestaat dat de Moslimbroederschap in Egypte het land samen met de salafistische partijen in een ijzeren conservatieve greep houdt. Zo snel zal dat niet gaan. De religieuze standpunten van beide verschillen sterk.

Onder moslims die de geijkte opleidingen voor islamitisch recht volgen, bestaat grote afkeer van het gedachtegoed van salafisten en dan vooral van diegenen die elke vorm van vernieuwing (bidah) afwijzen en van diegenen die weinig of niet praktiserende moslims tot 'ongelovigen' verklaren (takfiri). Dat blijven extreme ideeën van een minderheid.

Het Westen moet zich daarom vooral concentreren op het helpen verbeteren van de economische situatie in landen als Egypte en Tunesië. Het zal ook helpen om de stroom vluchtelingen tegen te gaan.

De bevolking in het Midden-Oosten is vooral op zoek naar een economisch beter leven, niet zozeer naar de verwezenlijking van maatschappelijke idealen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden