Apple-vonnis maakt relatie VS-EU killer

Het logo van Apple. De Amerikaanse techgigant moet van de Europese Commissie 13 miljard euro aan achterstallige belasting betalen aan Ierland. Beeld AP
Het logo van Apple. De Amerikaanse techgigant moet van de Europese Commissie 13 miljard euro aan achterstallige belasting betalen aan Ierland.Beeld AP

Het gaat te ver om paniek te zaaien en een handelsoorlog te voorspellen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Maar het harde vonnis dat de Europese Commissie gisteren velde over belastingontwijking door technologie-icoon Apple markeert een dieptepunt in de betrekkingen tussen beide grootmachten, al zullen velen juist spreken van een hoogtepunt in Europese daadkracht.

Christoph Schmidt

Met de uitspraak, ongekend in haar omvang, draagt de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager (concurrentiezaken) de Ierse fiscus op om 13 miljard euro aan achterstallige belasting te innen bij Apple.

Die had de Amerikaanse maker van onder meer iPhones en iPads volgens Brussel moeten betalen in de periode 2003-2014, maar door een zogeheten tax ruling met Ierland kon Apple dat bedrag houden. In de ogen van Vestager is dat verboden staatssteun. De concurrentie kreeg die douceurtjes niet. Er komt nog rente bij, zodat de naheffing mogelijk neerkomt op 19 miljard.

Geen boete
"Dit is geen boete", onderstreepte Vestager. "Dit is onbetaalde belasting die moet worden betaald." Ze rekende voor dat Apple al in 2003 slechts 1 procent aan winstbelasting betaalde en dat percentage in 2014 had teruggebracht naar 0,005 - ofwel een briefje van 50 euro per 1 miljoen euro aan winst.

Apple-baas Tim Cook ziet het anders. "We hebben nooit om speciale regelingen gevraagd, noch hebben we die gekregen", schrijft hij in een open brief aan zijn Europese personeel (in het Ierse Cork biedt Apple werk aan 5500 man). "We bevinden ons nu in de ongebruikelijke positie dat we achterstallige belasting moeten betalen aan een regering die zegt dat we hun niets verschuldigd zijn."

De Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager van concurrentiezaken. Beeld EPA
De Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager van concurrentiezaken.Beeld EPA

2800 euro voor elke Ier
Zowel Apple als Ierland gaat in beroep. Dat laatste kun je opmerkelijk noemen, want Brussel doet het land in feite 2800 euro per hoofd van de bevolking cadeau. Maar het vestigingsklimaat van Ierland staat op het spel en Brussel dient zich niet te bemoeien met ons belastingbeleid, zo luidt het verweer vanuit Dublin.

Ook Washington reageert fel. Het Amerikaanse ministerie van financiën noemt de vertraagde belastingaanslag 'oneerlijk en in tegenspraak met gevestigde juridische principes'. Verder vormt de Apple-uitspraak volgens de Amerikanen een bedreiging voor 'de buitenlandse investeringen, het zakelijke klimaat in Europa en de geest van economisch partnerschap tussen de VS en de EU'.

Tegenmaatregelen
Het ging al niet goed met die geest. Vorige week dreigde Washington met niet nader genoemde tegenmaatregelen tegen Europese bedrijven als de Europese Commissie haar oordeel over Apple niet zou intrekken of verzachten.

De afgelopen dagen klonken uit Berlijn en Parijs genadeloze geluiden over de kans op een vrijhandelsakkoord tussen de EU en de VS. Eerst zei de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel dat dit TTIP-overleg op sterven na dood is. Gisteren ging de Franse staatssecretaris Matthias Fekl van handel daar overheen. "Wat Frankrijk vraagt, is een pure, simpele en definitieve stopzetting van deze onderhandelingen", aldus Fekl.

Stemming bedrukt
Hoewel nog geen enkel EU-land formeel aan de Europese Commissie heeft laten weten dat die inderdaad wordt bedankt voor alle onderhandelingsmoeite van de afgelopen drie jaar, is de stemming rond het overleg bedrukt te noemen. Zeker als daar nog eens dit Apple-vonnis overheen komt.

Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden dat de EU en de VS, met de hete adem van de opkomende economieën in hun nek, vastberadenheid toonden om als gelijkgezinde handelsblokken de handen ineen te slaan.

Er zullen landen en machthebbers in de wereld zijn die de huidige strubbelingen tussen Brussel en Washington helemaal niet zo erg vinden.

Apple-topman Tim Cook. Beeld ANP
Apple-topman Tim Cook.Beeld ANP

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden