'Apeldoorn moet eerst door zeven magere jaren'

Waarnemend burgemeester Esmeijer geeft het stokje door na acht zeer turbulente maanden

Tot zijn verrassing stond de gepensioneerde Gelderse politicus Hans Esmeijer (66) plotsklaps weer in de schijnwerpers. De oud-gedeputeerde (CDA) werd in oktober waarnemend burgemeester van Apeldoorn, nadat Fred de Graaf naar Den Haag vertrok als senaatsvoorzitter. Hij maakt vandaag plaats voor partijgenoot John Berends. Turbulente maanden beleefde Esmeijer door een ernstige grondaffaire.

Esmeijer begeleidde een politieke en ambtelijke transformatie. Het stadhuis is opgeschut. Van de 1400 ambtenarenbanen verdwijnen er 200. Een enquêtecommissie zocht uit hoe grondpolitiek Apeldoorn (157.000 inwoners) een tekort van 200 miljoen euro opleverde.

De politieke storm daarover lijkt geluwd. Geen afrekencultuur in Apeldoorn. Ruziën hoort niet bij de Veluwse volksaard. Een nieuwe regenboogcoalitie moet fors bezuinigen. De provincie houdt streng toezicht. Het leidt echter niet tot volksprotest op het Marktplein. Daar sieren drie grote burgemeestersfoto's ongeschonden de gevel van het stadhuis: De Graaf, Berends en Esmeijer.

En, waren het twee fantastische kwartalen?
"Nou, het werden zelfs acht maanden. Voor een waarnemer is dat lang. Ik wist in oktober wel iets van bezuinigen en een raadsenquête naar het grondbedrijf. Maar in januari merkte ik pas dat het politiek spannend werd. Uiteindelijk heb ik drie colleges van b. en w. geleid. Van het eerste stapten alle wethouders op. Daarna werkte ik een maand alleen. Nu is er een nieuw college. Voor mij een mooie periode: mooi om de omslag mee te maken. Alles is nieuw. Maar leuk zou ik het niet willen noemen."

Hoe laat u Apeldoorn achter?
"Het ambtelijk organisatiemodel is niet meer verkokerd. Er is een nieuwe gemeentesecretaris als boegbeeld. De veranderingen volgen uit aanbevelingen na de raadsenquête. Verder moeten we bovenop 35 miljoen euro structurele bezuinigingen nog eens 20 tot 30 miljoen structureel bezuinigen, onder meer vanwege verdere afwaardering van grond. We moeten laten zien dat Apeldoorn bereid is drastische maatregelen te nemen, voordat we naar het Rijk stappen. We hopen op provinciale steun."

Wat heeft de grondaffaire Apeldoorn gebracht?
"Een college van b. en w. met de helft nieuwe mensen. Een nieuwe coalitie. Het begin van cultuurverandering op het gemeentehuis: tegenspraak is juist welkom. De affaire sloeg ook ons optimisme de bodem in. Apeldoorn dacht altijd: 'Wie wil er nou niet wonen of zijn bedrijf vestigen in Apeldoorn? Grond verkopen we toch wel vanwege de ligging'. Wij zijn de eerste gemeente die grondig onderzocht hoe het misging. Zie eens hoe vaak het enquêterapport is gedownload. Apeldoorn heeft een gidsfunctie. We zijn zeker niet de enige."

Apeldoorn groeit intussen door: meer huizen, werk en inwoners. Hebben we iets gemist?
"Zelfs met alle ellende van het grondbedrijf verkopen we meer grond dan Zwolle en Deventer opgeteld. In rapporten en artikelen scoort Apeldoorn als woon- en vestigingsplaats goed. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. We hebben zeven tot tien jaar nodig om uit de problemen te komen. Maar Apeldoorn moet z'n ambities vasthouden. Niets bijstellen. Alleen zijn er eerst zeven magere jaren nodig om ze te halen."

Ambitieuze CDA'er
Hans Esmeijer ontwikkelde zich tussen 1988 en 2011 tot Gelders CDA-boegbeeld. Hij woont sinds 1952 in Apeldoorn. Hij groeide uit van geschiedenisleraar tot bestuursvoorzitter van een scholengroep. Voor grote ambities schrikt hij niet weg. Het tijdelijke burgemeesterschap van Apeldoorn in 2011 was zijn eerste lokale politieke functie.

Esmeijer ziet zichzelf als een verbindende 'politicus van het midden'. Hij was fel tegen samenwerking met de PVV en stimuleerde als gedeputeerde een doorstart van multireligieus museumpark Orientalis in Heilig Landstichting. Dat park verbindt culturen, vindt hij.

Als gedeputeerde was hij tussen 1999 en 2011 verantwoordelijk voor onder meer jeugdbeleid, cultuur en welzijn. Het was de periode dat Gelderland aan de verkoop van Nuon 4,4 miljard euro overhield. Esmeijer zag plannen voor het Nationaal Historisch Museum in Arnhem en Orientalis sneuvelen. In 2010 raakte hij in even opspraak vanwege onduidelijke financiële afspraken rondom Vitesse en voetbalstadion Gelredome uit 2001.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden