Apathisch wachten op de eenheid

Twee kersverse wereldkampioenen in één toernooi. Het Corus Chess Tournament 2001 luidt een nieuw tijdperk in. Voor het Britse staalbedrijf is die pikante omstandigheid een lichtpunt in maanden van financiële zorgen en verhuisplannen.

Eric Hornstra

Het evenement begint vandaag onder een goed gesternte. Nooit eerder waren er zoveel schakers die iets te bewijzen hebben. Er zijn de wereldkampioenen zelf: Viswanathan Anand, de veroveraar van de Fide-wereldtitel, Vladimir Kramnik, de bedwinger van de onverslaanbaar geachte Gary Kasparov, dan is er Alexei Sjirov, de aanvankelijke uitdager die op dubieuze wijze buiten de boot viel en bij de Fide-finale in Teheran zijn laatste kans miste. En er is natuurlijk Kasparov zelf. Verslagen, maar niet gebroken, zoals zijn recente uitlatingen bewijzen. ,,Ik ga Wijk aan Zee winnen'', meldde hij tussen neus en lippen in het blad New in Chess. ,,Won ooit iemand dit toernooi drie keer op een rij? Nee? Dan is het nu tijd om geschiedenis te schrijven.''

De uitspraken van Kasparov in het schaakblad vormden gisteren een belangrijke leidraad bij de persconferenties die Kramnik en Anand gisteren na de officiële loting gaven. Kramnik is duidelijk niet zo opgetogen over de grootspraak van de ex-kampioen, die -nu de teleurstelling wat bezonken is- zijn falen louter toeschrijft aan de gaten in zijn openingsrepertoire. En passant liet Kasparov doorschemeren, dat hij eigenlijk een tweekamp tegen de wereld had gespeeld, omdat Kramnik steun had gekregen van topgrootmeesters als Gelfand, Morozevich, Dolmatov en Svidler. Om zijn gebrek aan respect nog extra te etaleren typeerde Kasparov zijn landgenoot als een speler met een destructieve stijl. Kramnik zou iemand zijn, die nooit of te nimmer aanvalt en daarom zo zelden verliest. Het laatste klopt overigens: Kramnik moest in het afgelopen jaar op topniveau slechts één maal het onderspit delven (tegen Michael Adams).

Vladimir Kramnik is een nette man, niet iemand die verbaal met tegenstanders in de slag gaat. Toch liet zijn repliek indirect niets te raden. De nieuwe titelhouder vindt het aanvoeren van de onvolkomen openingsvoorbereiding goedkope praat. ,,Daar ging deze match niet over. Het zal voor twintig procent hebben meegespeeld, maar het vormde zeker niet de essentie. Als je wilt winnen, moet je simpelweg beter spelen.''

Het basisthema op het Hoogovens-terrein was, hoe kon het anders, het toekomstperspectief voor het schaken. Kramnik had, kort na het veroveren van zijn titel, laten doorschemeren, dat er met hem best te spreken viel over een normalisatie van de betrekkingen. Een verzoeningsmatch met Anand? Ach waarom niet, als dat zo uitkwam. De Rus had best oog voor de slechte naam die de schaaksport in het vorige decennium had gekregen. En dus leek het hem een ideaal moment om een rechtvaardige uitdagerscyclus op de agenda te krijgen.

Zo mooi als die eerste woorden klonken, zo teleurstellend waren de intenties gisteren. Noch Kramnik, noch Anand is van plan op persoonlijke titel activiteit te ontplooien. ,,Ik droom daar niet elke nacht over'', zei Anand. ,,Iemand anders zal het moeten organiseren en dan nog heb ik toestemming van de wereldbond Fide nodig.''

Dat ook Kramnik de handen op de rug gebonden weet, bewees een uitspraak van Kasparov in, alweer, New in Chess. ,,Kramnik kan geen verzoeningsmatch spelen'', verzekerde Kasparov, ,,want hij heeft met Brain Games (de maatschappij die de WK-match organiseerde) een contract ondertekend waar hij niet onderuit kan.'' Kramnik gaf het feit gisteren schoorvoetend toe. De inhoud van het contract was 'vertrouwelijk', maar ,,als Brain Games de organisatie ter hand neemt, moet ik binnen twee jaar spelen tegen degene die uit die cyclus naar voren komt. Ik hoop dat de zaken goed geregeld worden, want de traditie in het schaken dient te worden hersteld.''

Met de Fide als partij in dezen lijkt daar absoluut geen kans op. Fide-voorzitter Iljoemsjinov maakte eind vorig jaar een slechte beurt, toen hij zonder ruggespraak aankondigde dat schakers tijdens de WK-wedstrijden plus -voorrondes voortaan zouden terugvallen op veertig minuten bedenktijd (plus dertig seconden per zet). ,,Zulke acties werken alleen maar tegen de Fide'', voorspelde Kramnik. ,,En ze zijn slecht voor het schaken. Dit valt niet te accepteren. Waar is het einde? De volgende keer spelen we zonder torens, of met een pion minder. De Fide is ongeloofwaardig. Zoals bij het weren van de scores uit onze Londense finale in de elo-ranking. Zo maak je toch een grap van de Fide-ranglijst?''

Kramnik en Anand beginnen, naar eigen zeggen, niet in supervorm aan het toernooi. Anand voelt nog de vermoeienissen van de WK-strijd, Kramnik werkte rond de jaarwisseling een rapidmatch af tegen Peter Leko. Kramnik: ,,Ik heb mijn tijd misschien niet goed besteed, maar in vergelijkbare situaties heb ik vaker toernooien gewonnen.''

De topspelers van het toernooi zullen het dit jaar niet eenvoudig krijgen in Wijk aan Zee. Corus strikte ook de nummers vier tot en met negen van de wereldlijst: Adams, Leko, Morozevich, Sjirov, Topalov en Ivantsjoek. Daarachter voeren de Nederlanders hun onderlinge strijd. Jan Timman acht zich nog altijd Neerlands beste, maar de elo-cijfers spreken een andere taal. Loek van Wely is in 2000 opgeklommen naar een mondiale twaalfde plaats. Eén pluspunt kon gisteren reeds worden genoteerd. Alle Nederlanders hebben dit jaar het voordeel van een extra partij met wit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden