Antwoord aan Goldreyer

Van sommige nieuwsberichten krijg je lucide dromen. Vorige week maakte de gemeente Amsterdam bekend dat ze de Amerikaanse restaurator Goldreyer - die voor de somma van 700 000 gulden het vernielde schilderij 'Who is afraid of Red, Yellow and Blue III' van de Amerikaanse kunstenaar Barnett Newman niet hersteld maar nog meer verprutst bleek te hebben - nog eens bijna twee ton extra gaf. Toen diende zich een wensdroom aan.

Heer Fuchs was het goed zat. Wat moet je als nieuwe directeur van het Stedelijk aan met een schilderij van Newman retour waarvan het prachtige rood - zorgvuldig laag voor laag met duizenden penseelstreken aangebracht - vervangen werd door een non-transparante, levenloze laag muurverf? Wat moet je aan met een vernieuwde Newman - oh erfenis! - die helaas niet meer bleek en blijkt te zijn dan een onvervalst ordinair kunststuk van de firma Goldreyer (U vraagt, wij rollen)? En dan nu nog eens twee ton extra? Diende hier niet alsnog enige rechtvaardigheid te geschieden, al was het alleen maar uit eerbied voor de oorspronkelijke maker van het schilderij?

Een groots scenario, waarin van de nood een deugd werd gemaakt, trad in werking. Heer Fuchs benoemde onder zijn voorzitterschap een speciale commissie waarin restaurator Elisabeth Bracht en de Amsterdamse hoogleraar Ernst van de Wetering (die Goldreyers nep-Newman als eerste ontmaskerd had) welwillend zitting namen. Ook een vertegenwoordiger van het Gerechtelijk Laboratorium in Rijswijk werd uitgenodigd, want dit instituut had bevestigd wat Van de Wetering in eerste instantie al gezien en geroken had. Doelstelling van de commissie: Newmans 'Who is afraid of Red, Yellow and Blue III' in ere herstellen. Eindresultaat: het opnieuw vervaardigen van dit schilderij dat door Goldreyer volledig (onherstelbaar) verminkt was.

Natuurlijk, er moest eerst een hobbel genomen worden: is het ethisch verantwoord om een werk van een dode kunstenaar opnieuw te maken? Zou je dan niet net zo goed de Mona Lisa van Leonardo da Vinci nog eens over kunnen doen? Na enige beraadslaging kwamen de commissie-leden unaniem tot de volgende conclusies: A. Een origineel figuratief schilderij is niet opnieuw te maken in de geest zoals de desbetreffende kunstenaar het geschapen heeft. B. In het geval van deze Newman gaat het echter om een compositorisch zeer eenvoudig en in die zin - anders dan onder A. - reproduceerbaar schilderij waarvan de unieke conceptuele waarde onvoorwaardelijk aan de naam Newman verbonden blijft: Newman had als enige het idee opgevat om de (onsterfelijke) compositie-schilder Mondriaan te laten zien hoe mooi de kleur ROOD eigenlijk is. C. Het is dientengevolge wellevender een getrouwe Newman te creëren (met uiteraard vermelding daarvan op bijbehorend naambordje), dan de door Goldreyer mishandelde Newman in een gerenommeerd museum voort te doen leven. D. Dit temeer omdat door technische analyse van Newmans serie 'Who is afraid of...' vrijwel nauwkeurig te bepalen is wat het echte ROOD van Newman was. E. Daarbij aangetekend dat kunstenaars in lang of kort verleden regelmatig assistenten ingeschakeld hebben om hun werk tot uitvoering te brengen.

Op verzoek en onder strenge controle van de commissie Fuchs, uiteraard na overleg met het openbaar ministerie van Amsterdam, vervaardigde de mesjogge Russische kunstenaar die recentelijk in het Stedelijk een Malevitsj met groene verf bespoot, als alternatieve straf voor die misdaad de nieuwe 'Who is afraid of Red, Yellow and Blue III'. Twee maanden lang was hij bezig met het aanbrengen van duizenden penseelstreekjes teneinde het ROOD van Newman in oude eer te herstellen. Na zijn opdracht verklaarde hij zich een gelouterd mens te voelen en het kunstvandalisme voorgoed afgezworen te hebben.

Tijdens een drukbezochte persconferentie onthulde heer Fuchs de ware wederopstanding van 'Who is afraid of Red, Yellow and Blue' nummer 3. De hele serie hing bij elkaar op deze speciale expositie met de titel 'Newmans Antwoord aan Mondriaan'. Fuchs kondigde tevens aan een bepaald werk uit depot terug te zullen sturen naar de VS. In zijn bureaula lag reeds stilletjes het begeleidende kaartje: 'Geachte meneer Goldreyer, bij nader inzien stellen wij geen prijs op het door u ingezonden kunstwerk. U mag het honorarium behouden.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden