Anton Corbijn: De Stones hebben fantastische gezichten

Het Crossing Border Festival in Den Haag (in de Spui-theaters) begint dagelijks vanaf 20.35 uur - vrijdag met o.a. Robert Crumb, Henry Rollins en Rupert Thomson; zaterdag met Anton Corbijn, Blixa Bargeld, John Cale, Peter Hammill, Greil Marcus en Hans Sahar; zondag met Bettie Serveert, Billy Childish, Mark E. Smith en David Thomas.

“Het wordt beslist geen première-voorstelling, dat is een te groot woord. Ze hebben mij gevraagd om een uur te vullen. Daarin zal ik de Beefheart-film en wat foto's laten zien en vragen beantwoorden”, laat hij voor alle duidelijkheid weten.

Zestien jaar geleden uit Nederland vertrokken om zijn geluk in Engeland te beproeven, groeide de voormalige dagdromer uit tot 's werelds beste popfotograaf. “Van jongs af was ik al een dromer op school en bezig met vogels kijken. Ik had alle boekjes van Strijbos.” Later bleef Corbijn een buitenstaander, die zijn eigen foto- en videowerkelijkheid creëerde. Nirvana, REM, U2, The Stones, Miles Davis, Captain Beefheart, om het even wist hij hen van hun rol te ontdoen door ze met grote directheid te portretteren.

We ontmoeten elkaar, hoe kan het anders, op Schiphol. Corbijn (40) is nauwelijks terug van de Stones afterparty in het Amstel Hotel ('Sorry maar het is vannacht nogal laat geworden') en al weer op weg naar Amerika. “Ik ga voor het blad Rolling Stone een reportage maken van de opening van de Rock & Roll Hall of Fame.” Vervolgens vliegt hij door naar Californië om de Red Hot Chili Peppers te ontmoeten, keert even terug op thuisbasis Londen en moet dan weer in Nederland zijn. Corbijn oogt onopvallend in zijn zwart jasje en dito T-shirt, rugzakje bij de hand. Bedachtzaam, met licht Engels accent, formuleert hij zijn antwoorden.

“Eigenlijk is het uitgangspunt op het Crossing Border Festival 'een uur met Corbijn', maar iedereen heeft die film er uit gepikt. Veel mensen verwachten nu een Beefheart-programma, maar dat is helemaal de bedoeling niet. Mijn film is onderdeel van een grote BBC-documentaire over Don van Vliet alias Captain Beefheart. Don wilde niets met de BBC van doen hebben, tenzij ik de film zou maken. Hij duurt twaalf minuten en heet 'Some yoyo stuff', met als ondertitel 'an observation of his observations'. Dat is vaag, maar dekt wel aardig de lading. De film bevat minder een interview, meer een serie beelden om zijn gedachtenstroom te illustreren. Ik heb ook regisseur David Lynch erin betrokken om met een bekende naam een breder publiek te bereiken. Deze documentaire heb ik geheel voor Don gemaakt. Ik heb nu eenmaal die band met hem die van 1980 dateert, toen ik voor het eerst met hem werkte. Hij woont nu pal aan de oceaan met een atelier naast zijn huis, waar hij aan de lopende band schildert. Muziek speelt hij niet meer. Toch zit er nog een klein stukje muziek in de film dat nog nooit iemand heeft gehoord.”

“Vorig jaar heb ik een sessie met ze gedaan die zo goed beviel, dat ze me vroegen voor de CD-hoes van de opnames in Paradiso. De Stones zijn op een punt aangekomen dat je weer heel veel met ze kan doen. De laatste tien jaar vond ik de foto's van hen oninteressant, te veel vanuit de studio. Dat had denk ik te maken met hun ouder worden, je gaat dan voorzichtiger om met hoe je er uitziet. Mijn uitgangspunt was dingen te gebruiken uit hun verleden en die neer te zetten in de jaren negentig. Ze gaven me de vrijheid en braken open, zoals in de jaren zestig en zeventig, toen ze nog gewaagde en speelse dingen deden. Ze hebben gewoon fantastische gezichten. Als je een karikatuur van ze zou maken, dan zou het niet beter kunnen zijn dan van hun eigen gezicht. Ze zijn min of meer hun eigen icoon geworden. Met hen is het leuk maar hard werken. Niet zozeer om ze ontspannen maar om ze alle vier tegelijk voor de camera te krijgen. Keith staat gewoon niet op vóór vijf uur 's middags. Sessies doen ze uitsluitend op de tweede dag na een concert. Dat is de praktische kant en dan de ideeën. Daarvan moet je ze ieder apart overtuigen. Een dag voor de sessie zei Mick met zijn typische accent: 'You know, it could work, it could.' Toen moest ik nog de anderen proberen over te halen.”

“Dit najaar ga ik eens rustig overzien wat ik met fotografie wil. Ik ben succesvoller dan ik ooit had gedacht. Het is niet goed voortdurend de wereld rond te vliegen. Bovendien kan ik niet meer enthousiast worden om bijvoorbeeld Take That te fotograferen. Dat is niet meer mijn wereld, 'I can't pretend I'm twenty'. Op het ogenblik rond ik een boek af voor de komende Frankfurter Buchmesse met een selectie uit werk van de laatste zes, zeven jaar. Zoiets dwingt je tot nadenken, je maakt een balans op. Dan ontdek ik veranderd te zijn zonder het zelf te weten. Ik geloof dat mijn foto's nu meer leven. Ze zijn minder dogmatisch en meer 'candid' geworden en daardoor ademen ze. Het idee houd ik er wel in: dat imperfectie voor mij perfectie is. Een geslaagde foto moet iets hebben dat niet te precies is, niet te opgezet. Daar bestaat geen formule voor. Zoveel gaat bij mij op intuïtie, dat ik een rustpauze moet nemen om terug te blikken op waar ik eigenlijk mee bezig ben.”

Wat is het geheim van Corbijn?

“Je moet óf affiniteit met de muzikanten hebben, óf het komt uit de muziek zelf. Dat inspireert tot iets visueels. In principe kan ik overal een foto maken, omdat ik nog steeds op dezelfde manier fotografeer als vroeger: camera in de hand en geen licht bij me. Ik koester weinig illusies. Mensen denken dat ik iedereen kan fotograferen, maar nog steeds is het vallen en opstaan. Ik ben trouw gebleven aan de manier waarop ik altijd heb gewerkt. Ik bezit geen grote studio en ben ook niet in Hollywood blijven wonen. Tot midden jaren tachtig was ik nog erg naïef, wist ik niet hoe je bepaalde dingen aanpakte. Fotografie was altijd een notitieboekje voor me, en opeens moest ik een roman schrijven. Nu snap ik dat mijn notitieboekjes een roman kunnen zijn, met die ontdekking ben ik heel erg blij. Te gek eigenlijk, dat je met een beetje dagdromen je bestaan kunt hebben.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden