Antisemitisme in Marokko / ’We worden gezien als parasieten’

Joden en moslims samen in een klas? Op de Marokkaans Joodse middelbare school Maimonide zijn ze niet anders gewend.

’Voor ons is het de normaalste zaak van de wereld”, zegt Stephanie Levy. Jongens dragen keppeltjes in de klas en worden gerespecteerd door hun moslim-medescholieren. Die maken de helft van de scholieren uit.

Antisemitisme komt hier niet voor, wel vriendschappen en heimelijke liefdesaffaires tussen joden en moslims. De privé-school staat in een chique wijk van Casablanca en is door het hoge niveau van het onderwijs ook zeer gewild bij moslimouders.

Maar zodra de leerlingen het schoolplein verlaten, gelden er andere regels. „Wij Joden, ook al zijn we hier geboren en getogen, geven als het ware af. Alsof je een mooi mantelpak ziet met een vlek erop. We worden gezien als parasieten”, vertelt Stephanie Levy (20), die dit jaar eindexamen doet. Regelmatig wordt ze op straat uitgescholden.

Nathaniel Amar (13) draagt zijn keppeltje niet buiten de school. „Of alleen in het zwart, dan verstop ik hem tussen mijn zwarte haar. Maar dat doe ik alleen als ik in een groep ben”, vertelt hij. Anders is hij bang dat hem iets overkomt.

De Joodse gemeenschap in Marokko telt tegenwoordig slechts vijfduizend mensen. Vroeger waren dat er honderdduizenden. Elk dorp en elke stad had zijn eigen Joodse buurt, de mellah, waar in cafés bier en wijn werd geschonken. De Joden genoten protectie van de sultan en kregen een aparte juridische status. Tot op de dag van vandaag bestaat er in Casablanca een rabbijns tribunaal waar volgens Joodse wetten recht wordt gesproken.

„Er bestond misschien afgunst naar de Joden toe. Beide bevolkingsgroepen vinden hun eigen geloof superieur. Maar het leven en de eigendommen waren altijd beschermd”, vertelt directeur Simon Levy van het museum voor Marokkaans judaïsme.

Ook al vertrokken tienduizenden Joden na het ontstaan van de staat Israël, de Zesdaagse oorlog en de Eerste Golfoorlog, gevaar voor eigen leven was er nooit in Marokko. De ommekeer kwam met de aanslagen van 16 mei 2003 in het centrum van Casablanca. Op vijf plaatsen gingen er bommen af, waaronder bij een Joodse vereniging, een restaurant van een Joodse eigenaar en een Joodse begraafplaats.

Dat ook in Marokko, land van tolerantie, bij sommigen een enorme haat bestaat tegen Joden, was voor velen een schok. „De moslimfundamentalisten willen ons elimineren. Dat is nieuw in de islam”, vertelt Levy.

Direct na de bomaanslagen bezocht koning Mohammed VI de Joodse gemeenschap om steun te betuigen. Bekend columnist en oud-hoofdredacteur Jamal Berrauwi richtte een stichting op tegen haat en racisme. Hij bereidde een wet voor tegen racisme en antisemitisme. Uniek in de Arabische wereld. Maar de grootste islamitische partij in Marokko, de PJD, houdt volgens Berrauwi de invoering daarvan tegen.

Schooldirecteur Simon Cohen draagt sinds die bewuste dag in mei buiten school geen keppeltje meer. „Op aanraden van anderen”, zegt hij. Het zijn volgens hem vooral moslimjongeren die gevoed door de ’Arabische propaganda’ op televisie een gevaar vormen. „De oudere generaties hebben ons Joden gekend en respecteren ons, ondanks alles.”

Vanwege de oorlog in Libanon ziet museumdirecteur Levy de toekomst echter somber in. Dat is geen oorlog tussen staten meer, maar een oorlog tussen religieuze bewegingen. „Dat verontrust mij. We praten niet meer over volken met landsgrenzen maar over islamitische bewegingen. Religieuze aspecten worden benadrukt, wat het vinden van een politieke oplossing alleen maar moeilijker maakt. Het kan wel eens heel lang gaan duren”, zegt hij. In zijn persoonlijk leven ondervindt hij tot nu toe geen hinder van de oorlog. „Maar dat zegt niets. De oorlog is net begonnen en het is zomer”, zegt hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden