Anti-Trump-beweging stuiptrekt nog, rest van Republikeinen zwijgt

Trump, vorige week na afloop van een speech in Austin.Beeld Afp

Dinsdag krijgen tv-kijkers in Florida, Ohio, Michigan en Virginia een verrassende Republikeinse reclamespot te zien: "Hou je aan je woord", heet de video. Hij laat zien hoe Donald Trump in oktober vorig jaar zegt: "Ik ben geen masochist, als ik dalende peilingen zie, waaruit blijkt dat ik niet ga winnen, waarom zou ik dan doorgaan?"

Wel, in de peilingen staat Trump zes procent achter op Clinton, terwijl 90 procent van de ondervraagden zegt dat hun keus inmiddels vaststaat. Volgens een computermodel van de New York Times heeft hij nog maar 10 procent kans om de volgende president van de VS te worden. Volgens de partijgenoten die achter de advertentie zitten, is het dus tijd dat Trump de daad bij het woord voegt. "Geef je nominatie terug. Laat het Republikeins Nationaal Comité je vervangen, zodat we Hillary kunnen verslaan."

Het is de laatste stuiptrekking van de anti-Trump-beweging in de Republikeinse partij. Niemand weet, zo'n zeventig dagen voor de verkiezingen, hoe dat nog zou moeten, een nieuwe officiële kandidaat van de Republikeinen op de stembiljetten krijgen. In veel staten is de termijn daarvoor al verstreken.

Schadelijk
Maar de actie toont wel aan dat binnen de partij nog lang niet iedereen zich heeft neergelegd bij de door de kiezers in de voorverkiezingen gekozen genomineerde. En dat veel van Trumps tegenstanders hem graag pootje zouden willen lichten. Want zelfs al treedt hij niet terug, die advertenties zijn natuurlijk wel schadelijk voor hem. Ze herinneren Republikeinse kiezers in die vier staten eraan dat ze niet op Trump hóeven te stemmen, als ze hem echt onverteerbaar vinden. En dat zijn kiezers in 'swing states', waar in november de beslissing kan vallen. In feite zeggen de geldschieters voor die advertentie: alles liever dan Trump, desnoods Hillary.

Dat zegt ook Chris Suprun, en dat is niet zomaar iemand. De Texaan is lid van het Kiescollege, de groep van 538 kiesmannen en -vrouwen die officieel de president kiezen. In de meeste staten is het de bedoeling dat de kiesmannen stemmen voor de kandidaat die in hun staat de meeste stemmen haalde. Daar zijn maar twee uitzonderingen op, Maine en Nebraska: daar volgen sommige kiesmannen de uitslag in een district voor het Congres. In Texas heeft Suprun dus gewoon voor Trump te stemmen als die staat, zoals algemeen verwacht, voor de Republikein gaat. Maar Suprun twijfelt. "De genomineerde zegt dingen waardoor je in een normaal verkiezingsjaar meteen gediskwalificeerd bent."

Voor een eventuele proteststem van Suprun is er een mooie vakterm in het Amerikaanse politieke jargon: hij is dan een 'trouweloze kiesman'. Maar dat is niet iets waarvoor je gestraft wordt, niet in Texas tenminste. In 29 staten is de kiesman wettelijk verplicht om de uitslag in zijn staat te volgen, in 21 is het meer een gewoonte.

Tekst loopt door onder de advertentie van de Anti-Trump-beweging.

Eigenwijs
Eerder dook ook in Georgia een potentiële trouweloze kiesman op. Baoky Vu, een tot Amerikaan genaturaliseerde Vietnamees die als vluchteling naar de VS kwam, zei tegen de krant Atlanta Journal-Constitution dat hij zijn eigen afweging wilde maken: "Ik zal altijd Amerika boven partij en etiket stellen. Dus voor Trump zal ik niet stemmen." Maar erg lang duurde die opstand niet. Na zware druk door de partijleiding in Georgia trad Vu af als kiesman.

Dat het Republikeinse partij-apparaat discipline eist van de kiesmannen is logisch: het ziet er naar uit dat Trump de verkiezingen ruimschoots gaat verliezen, maar over vier jaar kan het weer anders zijn. In een verkiezing waar de kandidaten redelijk gelijk op gaan, kan de uitslag afhangen van een of twee kiesmannen. Je moet er niet aan denken dat een eigenwijs exemplaar in de rangen je dan het Witte Huis gaat kosten.

Maar dat wil niet zeggen dat de partijleiding nog veel hoop koestert op een herstel van Trump in de peilingen, laat staan een overwinning in november. Of er zelfs maar voor wil vechten. Afgelopen donderdag gaf Hillary Clinton hun kandidaat er van langs in een krachtige toespraak, waarin ze hem in feite beschuldigde van racisme en heulen met ultrarechtse groeperingen. Normaal gesproken kun je er op wachten dat prominente, verkozen Republikeinse politici op alle zenders zouden verschijnen om dat beeld tegen te spreken. Het bleef doodstil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden