Anti-EU? Nee, hoor! Terug naar de drachme? Tuurlijk niet

Leider van de Griekse radicale partij Syriza ruikt de macht en wil gematigd overkomen

Che Guevara hangt sinds kort weer op zijn plaats in het hoofdkantoor van Syriza in Athene. Tijdens een recente verbouwing had het portret van de legendarische communistische strijder uit de jaren zestig even het veld moeten ruimen. Maar dat hij zijn prominente plaats nu terug heeft, maakt duidelijk dat partijleider Alexis Tsipras zijn bewondering voor Che Guevara niet verloren is.

"Dit is het einde van het bezuinigingstijdperk. De toekomst begint nu!", riep hij zijn aanhang maandag toe, direct nadat duidelijk was dat er op 25 januari vervroegde verkiezingen worden gehouden. Toch doet Tsipras de afgelopen weken verwoede pogingen om gematigd over te komen. Nee, Syriza is niet anti-EU, en wil ook de euro niet weer inruilen voor de drachme, benadrukt hij keer op keer. Zo probeert hij de angst weg te nemen dat Syriza, na de verkiezingen op 25 januari eenmaal aan de macht in Griekenland, de confrontatie zal zoeken met de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds.

Die hebben Griekenland de afgelopen jaren 240 miljard euro aan leningen gegeven in ruil voor verregaande hervormingen en bezuinigingen. Syriza staat boven aan in de peilingen. Vooral dankzij de belofte veel van die maatregelen, die de Grieken hard raken, terug te draaien zodra de partij aan de macht komt. En niet alleen de geldschieters jaagt hij daarmee de stuipen op het lijf. Ook investeerders, ondernemers én veel andere Grieken vrezen een chaos als Syriza aan de macht komt. De partij mag aan kop gaan in de peilingen, een derde van de Grieken ziet liever een regering onder leiding van Nieuwe Democratie, de partij van de huidige premier Samaras. Syriza blijft steken op minder dan een kwart.

Die weerstand verklaart waarom Tsipras in een recent interview niet meer van terugdraaien, maar van onderhandelen sprak. "Onderhandelen betekent dat we tot overeenstemming willen komen. Eenzijdige stappen zullen we niet nemen, tenzij we daartoe worden gedwongen. We zijn voorbereid op lange en zware gesprekken. Maar we vragen niets onrealistisch."

Dat laatste betwijfelen tegenstanders. Bezuinigingen terugdraaien, het weer aannemen van 100.000 ontslagen ambtenaren, verhoging van het minimumloon - en dat zonder degelijke financiële dekking. Onbetaalbare cadeautjes uitdelen aan kiezers - er is weinig vernieuwends aan. Is dat niet precies wat Griekenland aan de rand van de afgrond heeft gebracht?

Een ander belangrijk punt van Syriza - het kwijtschelden van een deel van de schulden - vinden veel economen wel een zinnige optie om Griekenland lucht te geven. Die enorme berg, 180 procent van het bbp, kan het land onmogelijk in zijn eentje wegwerken, is de gedachte. Maar dat ligt weer uiterst gevoelig in de Europese hoofdsteden, die de leningen met belastinggeld hebben gefinancierd.

Veel Grieken - ook aanhangers van Syriza - gaan ervan uit dat de partij hoe dan ook water bij de wijn moet doen. Ook doordat de partij hoogstwaarschijnlijk geen absolute meerderheid in het parlement krijgt en dus een coalitie zal moeten vormen met gematigder partijen. Daarmee zal Tsipras onherroepelijk een deel van zijn achterban teleurstellen. Ook intern zijn strubbelingen te verwachten. Syriza is pas sinds 2013 een politieke partij; daarvoor was het een samenwerkingsverband van dertien partijtjes, variërend van maoïsten en trotskisten tot marxisten en socialisten. Tsipras behoort tot de gematigde vleugel. Er wordt rekening mee gehouden dat het radicalere deel zich afscheidt als Tsipras in hun ogen te veel inbindt.

Er zijn Grieken die beweren dat dat precies het scenario is waar premier Samaras op hoopt, en dat hij daarom ook niet zo heel ongelukkig is met de vervroegde verkiezingen. De onderhandelingen over het laatste plukje leningen uit het huidige internationale programma zitten muurvast, en het wordt een van de eerste taken van een nieuwe regering om die vlot te trekken. Syriza zal, eenmaal aan de macht, direct met de billen bloot moeten omdat er anders een kastekort dreigt. De vraag is of de partij, die geen enkele bestuurservaring heeft, dat aankan. Mocht de partij inderdaad imploderen, dan ligt de weg open voor Samaras' partij om een stuk sterker dan nu terug te komen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden