ANS, ONS, BRONS

De omvangrijkste Nederlandse grammatica heet officieel ’Algemene Nederlandse Spraakkunst’. Iedereen die haar wel eens raadpleegt, noemt ze de ANS. De benaming heeft school gemaakt. In 2001 verscheen, postuum, van tekstdichter en programmamaker Jelle de Vries de ONS, een grammatica van ’Onze Nederlandse Spreektaal’, die niet alleen voor haar titel schatplichtig is aan de ANS. En nu is er de BRONS, waarin hogeschooldocent Frans Schaars de ’Belangrijkste Regels van Onze Nederlandse Standaardtaal’ uiteenzet (Valkhof Pers, euro 15,95).

Misschien wordt het een trend: een letterwoord als boektitel.

Ook in de literatuur lijken titels onderhevig onderhevig te zijn aan nieuwe modes. René Appel, taalkundige en thrillerschrijver, bespreekt een paar van die trends in een onderhoudend artikel in het oktobernummer van Onze Taal. Zo signaleert hij de opkomst van de ’teksttitel’, die uit een zin of zinsnede kan bestaan. Appel geeft er een reeks voorbeelden van, waaronder Kluuns ’Komt een vrouw bij de dokter’ en – het meest recente en extreme geval – ’Mijn zoon heeft een seksleven en ik lees mijn moeder Roodkapje voor’ van Renate Dorrestein.

Helemaal nieuw is het type niet, erkent Appel, getuige bijvoorbeeld ’Help! De dokter verzuipt ’ van Toon Kortooms (1968). Mij dunkt dat het zelfs verre van modern blijkt te zijn, wanneer je – het is per slot van rekening Kinderboekenweek – ook de jeugdliteratuur in de beschouwing betrekt.

Teksttitels zijn daarin al heel lang een vertrouwd fenomeen. Niet alleen hoogbejaarden zullen zich het werk van C. Johan Kieviet, Chris van Abkoude of J. B. Schuil herinneren. Alle drie draaiden ze voor zo’n titel hun hand niet om: ’Toen Dik Trom een jongen was’ (1912); ’Hoe Jaap Bekkers een fiets kreeg’ (1917), ’Pietje Bell is weer aan de gang’ (1934); ’Hoe de Katjangs op de kostschool van Buikie kwamen’ (1930).

Sanne van Havelte, Rie van Rossum, Willy van der Heide en anderen zetten de trend voort. Tegenwoordig grossieren Francine Oomen (’Hoe overleef ik mezelf?’) en sommigen onder haar collega’s in teksttitels. Kortom, wat in de literatuur voor volwassenen nieuw heet, is minstens zo oud als de weg naar Hoofddorp, de geboorteplaats van C. Joh, Kieviet en Dik Trom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden