Anoniem protest op Mugabe's feestje

„In 1980 waren er 45.000 blanke boeren, nu nog maar een paar duizend!”, schalt het door de geluidsinstallatie van het volgepakte nationale sportstadion. „We hebben het grootste gedeelte van ons land in dertig jaar teruggewonnen!” Dertig jaar onafhankelijkheid is tijdens de grote ceremonie in de hoofdstad Harare hét moment om enkele ’succesverhalen’ op te sommen. En volgens president Mugabe gaat het goed met Zimbabwe. „Na jaren van polarisatie is het tijd voor verzoening.”

50.000 mensen passen er in het stadion en die zijn er ook allemaal. Met grote bussen zijn ze uit alle windstreken op de festiviteiten afgekomen. Niet geheel vrijwillig overigens, zeggen meerdere bronnen. Het is een goed gebruik van Mugabe’s regeringspartij Zanu-PF om mensen te dwingen bij de onafhankelijkheidsviering te zijn. „Niet op komen dagen betekent de komende week bezoek van de CIO, de geheime dienst”, vertelt een politieagent anoniem. De grote meerderheid had ongetwijfeld wat beters te doen. Miljoenen Zimbabwanen zijn in een dagelijkse strijd verwikkeld om te overleven.

Militairen paraderen perfect synchroon het stadion binnen. Borst vooruit, kin omhoog. Als op het grote scherm de presidentiële escorte verschijnt, komt er een golf van gejuich de tribunes af. Vier straaljagers schieten over het stadion heen als Mugabe zijn entree maakt. Hij wandelt statig naar de presidentiële zetel, waar zijn voltallige kabinet hem met een staande ovatie opwacht.

In tegenstelling tot eerdere onafhankelijkheidsspeeches is Mugabe bijzonder rustig. Geen tirades tegen de voormalige Britse onderdrukker, de bron van al het kwaad dat zijn land is overkomen. Vooral veel aandacht voor de gewone Zimbabwaan, die volgens Mugabe veel te lang op eigen kapitaal heeft moeten wachten.

Afgelopen week maakte Mugabe duidelijk dat buitenlandse bedrijven in het land voor 51 procent eigendom van Zimbabwanen moeten worden. Premier Tsvangirai, met wie Mugabe een overgangsregering vormt, sputterde flink tegen. Buitenlands kapitaal is immers hard nodig in een land waar de eigen economie nog altijd in nood verkeert. Maar Mugabe drukte door; die wet komt er, iets wat hij in zijn speech uitgebreid bevestigde.

Door het landhervormingsbeleid van de regering raakten sinds 2000 duizenden blanke boeren hun land kwijt. Het luidde de ondergang in van de agrarische sector en was het begin van de ineenstorting van de Zimbabwaanse economie, met het jaar 2008 als triest dieptepunt. Een hyperinflatie van een absurde 230 miljoen procent betekende het einde van de Zimbabwaanse dollar en supermarkten waren lange tijd leeg. Daar kwam in 2008 de onverwacht goede verkiezingsuitslag bij voor MDC, de oppositiepartij premier Tsvangirai. Mugabe reageerde meedogenloos: MDC-aanhangers werden gemarteld of zelfs vermoord.

De afgelopen twee jaar is economisch gezien de rust ietwat teruggekeerd. Door de invoering van de Amerikaanse dollar als officieel betaalmiddel behoort het inflatiespook tot het verleden. In de supermarkten is alles weer verkrijgbaar.

Het zit Mugabe tijdens zijn drie kwartier durende speech overigens niet mee. De geluidsinstallatie valt deels uit, waardoor een kwart van het stadion de speech amper kan horen.Bij Mugabe’s dankwoord is er applaus voor de premier. Mugabe bedankt eerst zijn vice-presidenten en vervolgens Tsvangirai. Hij spreekt zijn naam uit als een stadionspeaker die de namen van de tegenpartij voorleest bij een voetbalwedstrijd: emotieloos. Maar het applaus zal hem onaangenaam hebben verrast; een anonieme vorm van protest op Mugabe’s eigen feestje.

Achteraf durft niemand over het applaus te praten. „Ik hoorde het ook”, zegt Lenos, een gespierde dertiger. Maar op de vraag of hij meeklapte begint hij te lachen. Next question. De angst om openlijk kritiek te uiten op het regime is in Zimbabwe nog levensgroot, daar zijn de trauma’s van het verkiezingsgeweld te vers voor. Het geweld tegen politieke tegenstanders lijkt afgenomen, maar de machine van repressie is er nog steeds. En Lenos wil graag nog terug met de bus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden