Anna's motor rijdt tegen de stroom in

Met een stoere Harley eert Rotterdam de vrijgevochten schrijfster Anna Blaman. Op de bagagedrager staat ’eenzaam avontuur’.

’Een monument voor Anna Blaman? Dan kun je niet aankomen met een keurige gedenknaald. Daar is deze vrouw veel te tegendraads en stoer voor.”

Toen kunstenaar Maria Roosen de opdracht kreeg een monument te ontwerpen voor de schrijfster Anna Blaman, stond voor haar vast dat het geen doorsnee gedenkteken mocht worden. Roosen ontwierp, samen met kunstenaar Arild Veld, een beeld in de vorm van een motorfiets, omdat de vrijgevochten Blaman regelmatig op dit voertuig werd gezien in Rotterdam, waar ze in 1905 werd geboren en in 1960 overleed. Ze maakte ook reizen met haar motor naar Brussel en Parijs, wat bijzonder was voor een vrouw in de jaren veertig.

Vandaag onthult burgemeester Aboutaleb van Rotterdam de aan Anna Blaman gewijde motorfiets aan de Heemraadssingel. Eigenlijk zou de motorfiets aan de nabijgelegen De Vliegerstraat worden geplaatst, bij haar voormalige woonhuis, maar bewoners hielden dat tegen uit vrees voor hangjongeren.

Die angst lijkt niet onterecht als je de blinkende motor ziet staan in het gras van het talud van de Heemraadssingel. De Harley Davidson ziet er zo aanlokkelijk uit dat je er meteen op wilt gaan zitten en dat mag ook. Maria Roosen hoopt stiekem dat bruidsparen zich laten fotograferen naast en op Blamans motor.

Anna Blaman was het pseudoniem (afkorting van Ben Liever Als MAN) van Johanna Petronella Vrugt. Ze kreeg in 1941 bekendheid met de roman ’Vrouw en vriend’. In 1948 volgde ’Eenzaam avontuur’, dat in de reformatorische en katholieke pers ophef veroorzaakte vanwege de (homo-)erotische passages. In 1949 resulteerde dit zelfs in een tribunaal, een schijnproces waar Blaman werd aangeklaagd door collega-schrijvers wegens de vermeende literaire gebreken in haar werk. Blaman kwam niet opdagen. Ze werd ’vrijgesproken’ maar voelde zich beschadigd.

Later zou de kritiek op haar eigenzinnige taalgebruik en haar openlijk beleden homoseksualiteit verstommen. Voor haar roman ’Op leven en dood’ ontving ze de literatuurprijs van de gemeente Amsterdam.

In 1956 kreeg zij als eerste auteur de P. C. Hooft-prijs voor haar gehele oeuvre. Na haar plotselinge overlijden in 1960, aan de gevolgen van een hersenembolie, raakte Blaman min of meer in de vergetelheid. Haar graf in Rotterdam werd in de jaren negentig geruisloos geruimd. Pas in 2005, tijdens de viering van haar honderdste geboortejaar, nam de aandacht voor haar werk en persoon weer toe. Er werd een festival aan haar gewijd en het jaar erop werd het veelbesproken tribunaal van 1949 nagespeeld. Toen viel ook de beslissing om een monument voor haar op te richten, dat onthuld moest worden in 2010, haar vijftigste sterfjaar.

De opening van dit speciale Anna Blamanjaar was in het Letterkundig Museum in Den Haag, dat haar nu heeft opgenomen in de canon van honderd vooraanstaande dode auteurs. Haar sterfdag is deze zomer herdacht; ook verscheen een nieuwe uitgave van ’Eenzaam avontuur’.

Nu ook haar motorfiets met het nummerbord 1905-1960 is teruggekeerd in het Rotterdamse straatbeeld, lijkt de rehabilitatie compleet. Eenzaam avontuur, staat er op de bagagedrager. De motor staat tegen de rijrichting in geparkeerd. Maria Roosen: „Dat moest van mij. Anna Blaman was tegendraads en ging nooit met de stroom mee.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden