Angst voor deportatie maakt zich meester van illegalen in VS

Afgelopen donderdag werd Guadelupe Garcia de Rayos als eerste immigrant vanuit de VS gedeporteerd. Op de foto zijn familie, en daarvoor haar advocaat Ray Ybarra Maldonado. Beeld AP
Afgelopen donderdag werd Guadelupe Garcia de Rayos als eerste immigrant vanuit de VS gedeporteerd. Op de foto zijn familie, en daarvoor haar advocaat Ray Ybarra Maldonado.Beeld AP

Axel frunnikt wat aan zijn kop koffie. Steeds als een nieuwe klant de deur van het café in het centrum van Los Angeles openzwaait, kijkt hij even stuurs die kant op. "Ik ben nerveus", zegt hij. "We zijn allemaal nerveus. Iedereen die zonder papieren in de Verenigde Staten is loopt op kousevoeten rond."

De 42-jarige Guatemalteek, kaal en met een gedrongen postuur, wil niet met zijn achternaam in de krant. Hij reisde elf jaar geleden naar de Verenigde Staten om werk te zoeken, zodat hij naar eigen zegen de medische behandeling van zijn destijds zieke moeder kon bekostigen. Sindsdien werkt hij als klusjesman in Los Angeles. Hij heeft hier echter nooit een legale verblijsstatus gehad, en hij zegt nu meer dan ooit te vrezen voor plotselinge deportatie. 

"Ik ben hier naartoe gekomen, omdat er geen werk was in Guatemala. Mijn moeder is inmiddels overleden en ik heb geen enkele familie meer daar", zegt hij. "Mijn hele leven is hier, in de VS. En het voelt alsof het elk moment kan eindigen, alsof overal iemand op me staat te loeren om me het land uit te zetten."

 Massale angst voor arrestaties en uitzettingen heeft zich sinds afgelopen week meester gemaakt van de naar schatting elf miljoen ongedocumenteerde migranten in de Verenigde Staten, waarvan er hier in Californië alleen al ruim tweeënhalf miljoen wonen, het gros Mexicanen en Midden-Amerikanen.

Guadalupe Garcia de Rayos

 Via sociale netwerken worden geruchten gedeeld dat agenten van de ICE, het Amerikaanse federale migratie-agentschap, wijken in Los Angeles afstropen, op zoek naar ongedocumenteerden. Ouders van kinderen zonder verblijfsstatus zeggen hun kroost tijdelijk niet naar school te sturen, terwijl migranten als Axel zeggen zich zo onopvallend mogelijk door de stad te verplaatsen. 

De directe aanleiding voor de angst is de grote landelijke media-aandacht voor de arrestatie en uitzetting van Guadalupe Garcia de Rayos, vorige week woensdag in de staat Arizona. De 35-jarige Mexicaanse werd in 2008 gearresteerd omdat ze een vals sociaal zekerheidsnummer had opgegeven. Sindsdien meldde ze zich ieder jaar bij de migratieautoriteiten, waarna ze steeds weer werd vrijgelaten. Tot vorige week; ze werd gearresteerd en binnen 24 uur gedeporteerd naar Mexico. Haar man en twee jonge kinderen bleven in Arizona achter. 

Haar zaak komt nog bovenop een serie gecoördineerde acties van de ICE van de afgelopen dagen in onder andere Los Angeles, waarbij enkele honderden illegalen werden opgepakt. Die acties en de deportatie van Garcia komen minder dan een maand na de inauguratie van president Donald Trump, die tijdens zijn campagne beloofde miljoenen illegale migranten uit te zetten. Na zijn overwinning in november matigde hij dat voornemen en stelde hij dat zijn regering zich eerste instantie gaat richten op 'twee tot drie miljoen criminele illegalen'. 

Volgens belangenorganisaties zit de schrik er onder migranten na een verkiezingscampagne vol agressieve anti-migratieretoriek en de onverwachte overwinning van Trump er echter goed in.

Barack Obama

"We hebben de afgelopen dagen honderden telefoontjes gekregen van bezorgde migranten, iedereen is doodsbang dat er straks massale arrestaties komen", zegt Jorge-Mario Cabrera van de Coalitie voor Humane Rechten voor Migranten van Los Angeles (CHIRLA). "De angst is groter dan ze in jaren is geweest." 

Het is de vraag of die angst volledig terecht is, en of de recente arrestatiegolf van illegalen daadwerkelijk een breuk is met het beleid van Barack Obama. Geen Amerikaanse president deporteerde immers zoveel ongedocumenteerden als Trump's voorganger; afgelopen jaar alleen al meer dan 400.000. 

De ICE zegt dan ook dat er niets bijzonders aan de hand is; het stelt dat verreweg de meeste arrestanten misdaden hebben gepleegd en dat de recente operaties al maanden in de planning stonden, ruim voor Trump de verkiezingen had gewonnen. De president zelf sprak dat gisteren op Twitter overigens tegen; volgens Trump is 'het hardhandige tegen illegale criminelen slechts het inlossen van zijn verkiezingsbelofte.' 

Migrantenorganisaties als CHIRLA bereiden zich intussen voor op het ergste. "Onder Barack Obama werden er weliswaar veel mensen gedeporteerd, maar het discours van de regering was in ieder geval gematigd", zegt Jorge-Mario Cabrera. "Daar is nu geen sprake meer van, en we hebben geen enkele zekerheid dat het migratiebeleid straks nog veel verder zal verharden." 

Axel is het daarmee eens. "In alle jaren dat ik in de Verenigde Staten heb gewoond, heb ik nooit het gevoel gehad dat ik een soort noodplan moest hebben voor wanneer ze aankloppen", zegt hij, bijna fluisterend. "Er bestond altijd wel risico op deportatie, maar dat hoorde erbij. De angst die we nu voelen, dat heb ik nog niet meegemaakt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden