Angst voor deportatie heerst onder migranten in Californië

trump | Miljoenen migranten zonder verblijfsvergunning zijn als de dood dat ze worden uitgezet. Dat er meer deportaties zijn wordt betwist, maar de dreiging maakt illegalen bloednerveus.

Axel frunnikt wat aan zijn kop koffie. Steeds als een nieuwe klant de deur van het café in het centrum van Los Angeles open duwt, kijkt hij even stuurs die kant op. "Ik ben nerveus", zegt hij. "We zijn allemaal nerveus. Iedereen die zonder papieren in de Verenigde Staten is loopt op kousevoeten rond."


De 42-jarige Guatemalteek, kaal en met een gedrongen postuur, wil niet met zijn achternaam in de krant. Hij reisde elf jaar geleden naar de Verenigde Staten om werk te zoeken, naar eigen zeggen om de medische behandeling van zijn destijds zieke moeder te kunnen bekostigen. Sindsdien werkt hij als klusjesman in Los Angeles. Hij heeft hier echter nooit een legale verblijfsstatus gehad, en hij zegt nu meer dan ooit te vrezen voor plotselinge deportatie.


"Ik ben hier naartoe gekomen, omdat er geen werk was in Guatemala. Mijn moeder is inmiddels overleden en ik heb geen familie meer daar", zegt hij. "Mijn hele leven is hier, in de VS. En het voelt alsof het elk moment kan eindigen, alsof overal iemand op me staat te loeren om me het land uit te zetten."


Massale angst voor arrestaties en uitzettingen heeft zich sinds afgelopen week meester gemaakt van de naar schatting elf miljoen ongedocumenteerde migranten in de Verenigde Staten, van wie er in Californië alleen al ruim 2,5 miljoen wonen, het gros Mexicanen en Midden-Amerikanen.


Via sociale netwerken worden geruchten gedeeld dat agenten van de ICE, het Amerikaanse federale migratie-agentschap, wijken in Los Angeles afstropen, op zoek naar ongedocumenteerden. Ouders van kinderen zonder verblijfsstatus zeggen hun kroost tijdelijk niet naar school te sturen, terwijl migranten als Axel zich zo onopvallend mogelijk door de stad verplaatsen.


De directe aanleiding voor de angst is de grote landelijke media-aandacht voor de arrestatie en uitzetting van Guadalupe Garcia de Rayos, vorige week woensdag in de staat Arizona. De 35-jarige Mexicaanse werd in 2008 gearresteerd omdat ze een vals sociaal zekerheidsnummer had opgegeven. Sindsdien meldde ze zich ieder jaar bij de migratieautoriteiten, waarna ze steeds weer werd vrijgelaten. Tot vorige week; ze werd gearresteerd en binnen 24 uur gedeporteerd naar Mexico. Haar man en twee jonge kinderen bleven in Arizona achter.


Haar zaak komt nog bovenop een serie gecoördineerde acties van de ICE van de afgelopen dagen in onder andere Los Angeles, waarbij enkele honderden illegalen werden opgepakt. Die acties en de deportatie van Garcia komen minder dan een maand na de beëdiging van president Donald Trump, die tijdens zijn campagne beloofde miljoenen illegale migranten uit te zetten.


Na zijn overwinning in november matigde hij dat voornemen en stelde hij dat zijn regering zich in eerste instantie gaat richten op 'twee tot drie miljoen criminele illegalen'.


Volgens belangenorganisaties zit na een verkiezingscampagne vol aggressieve anti-migratieretoriek en de onverwachte overwinning van Trump de schrik er onder migranten goed in. "We hebben de afgelopen dagen honderden telefoontjes gekregen van bezorgde migranten, iedereen is doodsbang dat er straks massale arrestaties komen", zegt Jorge-Mario Cabrera van de Coalitie voor Humane Rechten voor Immigranten van Los Angeles (CHIRLA). "De angst is groter dan ze in jaren is geweest."


Het is de vraag of die angst volledig terecht is, en of de recente arrestatiegolf van illegalen daadwerkelijk een breuk is met het beleid van Barack Obama. Geen Amerikaanse president deporteerde immers zoveel ongedocumenteerden als Trumps voorganger; afgelopen jaar alleen al meer dan 400.000.


De ICE zegt dan ook dat er niets bijzonders aan de hand is; het stelt dat verreweg de meeste arrestanten misdaden hebben gepleegd en dat de recente operaties al maanden in de planning stonden, ruim voor Trump de verkiezingen had gewonnen. De president zelf sprak dat gisteren op Twitter overigens tegen; volgens Trump is 'het harde optreden tegen illegale criminelen' het inlossen van zijn verkiezingsbelofte.


Migrantenorganisaties als CHIRLA bereiden zich intussen voor op het ergste. "Onder Barack Obama werden er weliswaar veel mensen gedeporteerd, maar het discours van de regering was in ieder geval gematigd", zegt Jorge-Mario Cabrera. "Daar is nu geen sprake meer van en we hebben geen enkele zekerheid dat het migratiebeleid straks niet nog veel verder zal verharden."


Axel is het daarmee eens. "In alle jaren dat ik in de VS heb gewoond, heb ik nooit het gevoel gehad dat ik een soort noodplan moest hebben voor wanneer ze aankloppen", zegt hij, bijna fluisterend. "Er bestond altijd wel risico op deportatie, maar dat hoorde erbij. De angst die we nu voelen, heb ik nog niet meegemaakt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden