ReportageOekraïne

Angst neemt de overhand in de Donbas nu de invasie dreigt. ‘Ik ga niet meer terug’

Mensen schuilen in een kelder in het dorpje Schastia, vlakbij de Oost-Oekraïense stad Loegansk.  Beeld AFP
Mensen schuilen in een kelder in het dorpje Schastia, vlakbij de Oost-Oekraïense stad Loegansk.Beeld AFP

Poetins erkenning van de twee door Rusland gesteunde republieken Donetsk en Loegansk zal leiden tot een ‘grote oorlog’, denken bewoners en militairen daar. En die oorlog lijkt al losgebarsten.

Michiel Driebergen

Zijn hele leven werkte hij in de kolenmijn in Loegansk. Nu vertrekt hij voorgoed. “Dit zijn de laatste dingen die ik mee heb genomen”, wijst Oleg Latski op zijn twee tassen waar wat losse spullen en documenten in zitten. “Terug ga ik niet meer.”

Hoewel in de verte artillerievuur klinkt, lijkt het bijna gezellig in Stanitsa Loeganska. Er wordt instantkoffie gedronken, honing verkocht en op de bus gewacht. De passagiers moeten naar Oekraïense steden verderop, zoals Severedonetsk of Charkov.

In Stanitsa Loeganska is de enige overgang aan het vierhonderd kilometer lange oostfront in de Donbas. Het gebied aan de ene kant van het grenshek is in handen van het Oekraïense leger; aan de andere kant zijn door Rusland gesteunde milities de baas. Dagelijks steken er honderden mensen over die in Oekraïne hun pensioen komen halen – het gebied hoort immers formeel nog steeds bij dat land.

Verheviging van de strijd

Dat kan binnenkort weleens afgelopen zijn. Maandag verklaarde de Russische president Vladimir Poetin dat Moskou de onafhankelijkheid van Loegansk en Donetsk erkent. Die boodschap kwam na een verheviging van de strijd tussen de twee partijen sinds afgelopen vrijdag.

De laatste jaren was de oorlog in de Donbas ‘leefbaar’, aldus Latski. Maar nu niet meer. “Ik ben bang voor het schieten”, zegt de gepensioneerde, die zijn zenuwen verraadt door om de haverklap een sigaret op te steken. Met zijn vrouw vertrekt hij naar hun buitenhuis aan de Zee van Azov, in het zuiden van Oekraïne.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Een feeststemming is er niet in Loegansk, onthult de oud-mijnwerker. De autoriteiten van de gebieden riepen de bevolking afgelopen weekend op om te evacueren. Oekraïne zou een aanval overwegen, was de argumentatie, hoewel daarvoor geen bewijs bestaat.

In het gelukkige bezit van een auto

Mannen tussen de achttien en de vijftig jaar oud moeten juist blijven: zij worden gemobiliseerd voor het separatistenleger. “In de hele stad zijn nog zeven taxi’s over”, weet Oleg Latski. Zijn broer, die achterbleef in Loegansk, heeft daar profijt van, omdat hij in het gelukkige bezit is van een auto. “Hij verdient goed geld.”

“Het is jammer dat lokale mensen zich niet realiseren dat ze gebruikt worden”, aldus Andrej Taube. De tanige zestiger, gestoken in een groen legerpak, is een Oekraïense patriot, die ergens ten westen van Stanitsa Loeganska in het leger dient. “Zodra ze in de loopgraven gaan, zullen ze volgens de Oekraïense wet medeplichtig zijn aan de oorlog”, zegt hij over de mannen ten oosten van het front

Dinsdagavond gaf de Russische president Poetin aan dat de erkenning van Donetsk en Loegansk zich uitstrekt tot de gehele provincie Donbas, inclusief het deel dat momenteel onder Oekraïense controle is – zoals Stanitsa Loeganska. Dat betekent volgens Andrej Taube een ‘grote oorlog’.

Het leger is paraat, zegt hij, met een verwijzing naar de wapenleveranties van de Amerikanen en de Britten, die onder meer antitankraketten hebben geleverd aan Kiev. “We zijn klaar die te gebruiken”, zegt hij. “Het zitten in de loopgraven was verkeerd en slecht voor het moraal.”

Binnentrekkende Russische troepen

Zoals de meeste passanten bij de frontovergang wil oud-mijnwerker Oleg Latski niet over Poetin praten. “Ach, dat is zijn politiek”, zegt hij over de erkenning van de twee republieken. Op de vraag of hij Russische troepen heeft zien binnentrekken, lacht hij schamper. “Die zijn er al vanaf 2014. Er is niks veranderd.”

Dat er wel degelijk iets veranderd is, is te merken op de weg terug. De plaats Sjchastia, wat ‘geluk’ betekent, hangt vol zwarte rook. De elektriciteitscentrale biedt een apocalyptische aanblik: in brand geschoten, volgens lokale bewoners. Het geluid van beschietingen is goed te horen. “Kunnen we door?”, vragen we bij een controlepost. “Ja, maar opschieten! Hard rijden!”, is het antwoord. Bij aankomst duiken we snel een schuilkelder in.

Over zijn ervaringen in Oost-Oekraïne vertelt correspondent Michiel Driebergen in dit verhaal meer.

Lees ook:

Hoe kon het zover komen? Zeven vragen en antwoorden over de Oekraïnecrisis

Hoe heeft de Oekraïnecrisis zich zo kunnen ontwikkelen en wat zijn de consequenties? Zeven vragen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden