Standplaats Mexico

Angst en woede strijden om voorrang bij Mexicaanse studenten

Standplaats Mexico. Beeld Trouw

De hevige regenval die Mexico-Stad de afgelopen weken geselde, weerhield enkele duizenden studenten er donderdag niet van om in stilte door de hoofdstad te lopen. 

De demonstratie werd 'De Mars van de Stilte' genoemd, naar een protestmars van vijftig jaar geleden uit verzet tegen geweld tegen studenten. Destijds kwamen zo'n driehonderdduizend jongeren opdagen. Dat aantal werd nu niet gehaald, maar toch bracht de demonstratie herinneringen boven aan de, ook in Mexico, roerige jaren zestig.

De mars was meer dan een herdenking van gebeurtenissen van een halve eeuw geleden. Ook nu ging het weer om verzet tegen geweld. Vorige week werd een demonstratie op de campus van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico (Unam) verstoord door een groep jongeren die met vuisten en messen de demonstranten te lijf gingen. Er vielen gelukkig geen doden.

Muurschilderingen

De daders waren zogenoemde porros: een bij uitstek Mexicaans fenomeen, vrij vertaald hooligans. Het zijn knokploegen die worden ingezet met als doel progressieve studentenbewegingen te intimideren. Het is nog onduidelijk wie de porros dit keer heeft aangestuurd, maar onder de studenten in de hoofdstad, niet alleen die van de Unam, vechten angst en woede om voorrang. Al een week lang gaan ze de straat op en leggen ze faculteiten stil.

De Unam staat buiten Mexico bekend als een van de grootste en beste universiteiten van Latijns-Amerika en onder toeristen om de bonkige Centrale Bibliotheek, versierd met schitterende muurschilderingen in pre-Columbiaanse stijl.

Maar de Unam is veel meer dan dat, ze speelt een niet te onderschatten rol in het politieke bewustzijn van het land. Al bijna een eeuw is het een broeinest van radicaal en progressief denken en een belangrijke inspirator van sociale bewegingen in Mexico. Het woord 'autonoom' in de naam van het instituut is voor studenten en docenten heilig. Voor hen is de Unam het summum van onafhankelijkheid. Op de campus in het zuiden van Mexico-Stad mag de politie niet komen.

Maar studentenbewegingen van de Unam roepen ook vijandigheid op. In een land met een lang verleden van autoritaire regimes proberen reactionaire politieke krachten geregeld de progressieve 'unamisten' (zoals de studenten soms worden genoemd) hardhandig onder controle te krijgen. 

De porros zijn klaarblijkelijk een geliefd wapen. Volgens de studenten worden ze aangestuurd door politici die banden hebben met de Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI), die het land in de twintigste eeuw gedurende zeven decennia als een corrupte eenpartijstaat regeerde.

Politieke strubbelingen

De PRI verloor de macht in 2000, kwam in 2012 weer even terug onder president Enrique Peña Nieto, maar zal in december worden opgevolgd door de populistische Andrés Manuel López Obrador van de Beweging voor Nationaal Herstel (Morena). 

Sommige studenten speculeren dat de PRI achter de recente opstootjes zit, uit wraak om de enorme verkiezingsnederlaag van 1 juli dit jaar. Anderen denken dat het meer met interne politieke strubbelingen in de Unam te maken heeft. Het is de vraag of we het ooit zullen weten.

De strijd tussen studenten en porros komt op een uiterst delicaat moment. Op 2 oktober 1968 werden honderden mensen, vooral studenten, op het hoofdstedelijke Plein van de Drie Culturen in de wijk Tlatelolco door het leger doodgeschoten. 'Tlatelolco' geldt als de grootste massaslachting in de moderne Mexicaanse geschiedenis, waarvoor nooit iemand gestraft is. De herdenking van vijftig jaar Tlatelolco nadert snel en geweld tegen studenten hakt er in de collectieve psyche van Mexicaanse studenten behoorlijk in.

In de rubriek 'Standplaats Mexico' schrijft Jan-Albert Hootsen over zijn woon-en werkplaats Mexico. Lees al zijn artikelen hier terug.

Lees ook: 

Corrumperende overheidspropaganda regeert in Mexico

Bij Milenio viel vorige maand de hamer het eerst. Half augustus maakte het hoofdstedelijke dagblad bekend dat zo'n honderd journalisten en redacteuren de laan uit vliegen. Reforma, de meest gerespecteerde krant van Mexico, volgde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden