Angst en politieke geruchtenmachine bemoeilijken de aanpak van ebola in Oost-Congo

Een ebola-bestrijder in Oost-Congo. Beeld AP

Nadat de uitbraak van ebola in de Democratische Republiek Congo een halt was toegeroepen, gaat het nu als gevolg van angst en geweld in de regio weer de verkeerde kant op.

De strijd tegen ebola in Noord-Kivu leek op streek. Maar door toegenomen onveiligheid, wantrouwen en politieke instabiliteit in de Congolese regio vrezen hulpverleners voor verspreiding van het dodelijke virus.

Noodgedwongen moesten hulporganisaties rondom de stad Beni in Noord-Kivu afgelopen week hun activiteiten een paar dagen stilleggen. De bewoners hadden een week van algemene rouw afgekondigd.

Vorig weekend werden 21 mensen gedood bij een aanval van een rebellengroep. Na aandringen van autoriteiten en hulpverleners kon de WHO haar werk woensdag weer hervatten, zegt de regionale WHO-directeur voor noodhulp Ibrahim Socé Fall. “Maar we hebben twee, drie dagen de contacten van ebola-patiënten niet kunnen natrekken.”

Albertmeer

Het nauwgezet in kaart brengen en volgen van mensen die met patiënten in aanraking zijn geweest is een van de belangrijkste manieren om het virus terug te dringen. Onder controle is deze laatste uitbraak nog niet, de ebola heeft zich afgelopen week geografisch verder verspreid, zegt Fall. “Er is een geval ontdekt bij het Albertmeer dat aan Oeganda grenst. We treffen daar vast voorbereidingen voor het geven van vaccinaties.”

Een week nadat ebola in augustus in de DRC de kop opstak - al voor de tweede keer dit jaar - werd begonnen met vaccineren. Hulpverleners en mensen die in contact waren geweest met patiënten kregen het vaccin, dat formeel nog niet is goedgekeurd maar wel goed lijkt te werken. Het aantal besmettingen nam snel af, van 40 per week naar 10 per week. Tot nu toe overleden zo’n 101 mensen bij deze uitbraak en werden ongeveer 154 mensen geïnfecteerd.

Onveilig

Maar die aantallen dreigen nu op te lopen. De regio is onveilig, in het oerwoud houden zich veel verschillende gewapende groepen op, zegt Wil van Roekel van Artsen zonder Grenzen vanuit de stad Goma. Vooralsnog is het virus daar nog niet geconstateerd maar er worden al wel voorbereidingen getroffen. Hulpverleners worden getraind, ziekenhuizen in gereedheid gebracht. “Beni ligt hier maar 240 kilometer vandaan en er wordt veel gehandeld tussen deze twee plaatsen.”

Van Roekel maakt zich zorgen over de verspreiding van het virus. “Afgelopen week zijn er vijf ebola-patiënten bijgekomen die niet op de contactenlijst stonden. Dat toont aan dat het natrekken van de contactpersonen op dit moment dus niet goed werkt. Verder weten we ook zeker dat we een paar mensen ‘missen’. Dat zijn mensen die ziek zijn maar nog niet gediagnosticeerd en die het oerwoud zijn ingevlucht. Het is moeilijk te zeggen om hoeveel mensen het precies gaat.”

In elk geval één ebola-patiënt is volgens de WHO een ‘rode zone’ in gevlucht. Hulpverleners kunnen in deze zones vanwege het gevaar onmogelijk werken.

Voorlichting

Waarom ebola-patiënten volgens Van Roekel het oerwoud in vluchten? “Er heerst ontzettend veel angst rondom de ziekte. Mensen verstoppen zich, geven een valse naam of vals adres op. Die angst zien we eigenlijk overal waar het virus opduikt, maar vaak zie je het wantrouwen ook weer afnemen als er goede voorlichting wordt gegeven. Dat is nu heel moeilijk vanwege de onveiligheid.”

Ondertussen draait de geruchtenmachine op volle toeren. Ook Van Roekel hoort de verhalen die over ebola de ronde doen. “Zo zijn sommige mensen bang dat ze ongemerkt op een bepaalde politicus stemmen als hun temperatuur wordt opgenomen met een oorthermometer.”

Met de verkiezingen voor de deur - die uiterlijk in december worden gehouden - maken lokale politici misbruik van de ongerustheid en angst, merkt Fall van de WHO. “Dit is een conflictgebied waar diverse partijen verschillende belangen bij hebben. We moeten mensen duidelijk maken dat dit virus geen verschil maakt tussen de politieke partijen.”

Beeld Trouw, Sander Soewargana
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden