Angola / 'Moedige Natie' in Angola herenigt verscheurde families

Nu de vrede definitief lijkt, gaan veel Angolezen op zoek naar verdwenen familie. Het tv-programma 'Moedige Natie', de Angolese variant van 'Spoorloos', is razend populair.

BENGUELA - Feliciana Massanga zoekt in Huambo haar vader, oma en nicht. Domingos Cristovao zoekt in Luanda zijn broers. Allebei doen ze hun oproep in het nationale tv-programma 'Moedige Natie'. Ze vertellen de namen van de gezochten, waar ze hen voor het laatst zagen, en waar ze zelf wonen zodat er contact gemaakt kan worden.

Op het 1-meiplein in de hoofdstad Luanda verzamelen zich elke vrijdagmiddag duizenden mensen met foto's van vermiste geliefden. Ze willen op tv komen, dat vergroot hun kans op succes aanzienlijk. Als een familie herenigd wordt, laten ze voor de camera hun tranen de vrije loop. Op het platteland is geen televisie, maar in de steden huilen alle kijkers mee.

Ondertussen lopen medewerkers van het Rode Kruis door de menigte op het 1-meiplein om gegevens te noteren. Zij helpen bij de opsporing, in nieuwe kantoortjes overal in het land. De naspeuringen verlopen in het enorme Angola. Sinds kort heeft het Rode Kruis toestemming om ook in de kampen met ex-Unitastrijders te zoeken.

In Angola heerste sinds de onafhankelijkheid in 1975 vrijwel onafgebroken burgeroorlog, tot dankzij de dood van rebellenleider Savimbi in april eindelijk de vrede werd getekend. De twee legers joegen miljoenen burgers naar de steden en voerden talloze kinderen mee, verder weg van hun ouders.

,,Er wonen in Luanda veel 18-, 19- en 20-jarigen die daar als peuter naar toe zijn gebracht'', vertelt Pinocas Samuel, die eind jaren tachtig al families probeerde te herenigen. ,,Het regeringsleger bracht vaak kinderen naar een weeshuis of ziekenhuis. Maar ze lieten nooit informatie achter over waar die kinderen vandaan kwamen.''

Vanaf een jaar of zes kunnen kinderen meestal wel zeggen waar ze vandaan komen. Van die kinderen maakte men een polaroidfoto die met een brief werd opgestuurd. ,,Tijdens de oorlog had de kerk de meeste contacten, dus probeerden we het langs die weg. Maar we schreven ook naar de gemeente, naar een markt, naar radio en tv. Soms kwam er snel, soms na maanden en soms nooit antwoord'' zegt Samuel. De familie was dan dood of op de vlucht.

Van 1996 tot 1998 werkte Samuel voor Christian Childrens Fund om ontvoerde jongens die als soldaat waren ingezet naar hun ouders terug te krijgen. ,,Toen was een akkoord gesloten dat minderjarigen uit allebei de legers naar huis mochten. Het lukte ons om 60 tot 70 procent weer bij hun familie te krijgen.'' Het huidige leger en de ontwapende Unitastrijders hebben in de kampen nog steeds veel kindsoldaten, al zullen ze dat nooit toegeven.

Het idee voor het nieuwe tv-programma was dus geïnspireerd op een langere geschiedenis van herenigingspogingen. In de eerste maand beging 'Moedige natie' trouwens een flinke blunder. ,,Ze gingen met een achtjarig jongetje van Luanda terug naar Huambo om daar zijn moeder te zoeken'', vertelt Pinocas Samuel, ,,maar onderweg herkende een ander kind hem. Die zei dat zijn moeder in de tussentijd overleden was. Dat was hartverscheurend, voor het jongetje zelf en ook voor iedereen die keek. Mijn organisatie heeft toen een brief geschreven aan de programmamakers dat ze eerst zelf moeten uitzoeken of iemand nog leeft.''

Dat doet 'Moedige natie' tegenwoordig altijd. En waar ze in april alleen in Luanda filmden, gaan ze nu ook wel eens naar andere steden en naar de 35 kampen waar de honderdduizenden ex-Unitastrijders wonen. Samuel: ,,En het tv-programma is ook niet meer alleen voor degenen die elkaar in de oorlog kwijtraakten. Je ziet nu ook ouders die hun kind zoeken dat vorige week in Luanda wegliep.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden