Andorra stapt uit de Middeleeuwen

ANDORRA - Het prinsdom Andorra is met tegenzin de tijdmachine binnengestapt om zo snel mogelijk de Middeleeuwen achter zich te laten. De leiders van het ministaatje, ingeklemd in de bergstreek tussen Frankrijk en Spanje, moeten wel. De inwoners van Andorra waren in januari massaal de straat opgegaan en eisten een moderne democratie. Ze kregen hun zin.

Plannen voor een grondwet liggen op tafel en zondag mogen de Andorrezen de 28 leden van 'De Raad van de Zeven Dalen', het parlement kiezen. Andorra is altijd een agrarisch landje geweest dat vooral leefde van het maken van kaas. Met de komst van de toeristen, die Andorra ontdekten als het paradijs van belastingvrije goederen, begon het leven in het ministaatje dratisch te veranderen. Snelle auto's verdreven de muilezels in de smalle straten en de hotels schoten als paddestoelen uit de grond. Alleen de waarden, normen en regels dateren nog uit vroegere tijden.

Een lid van het parlement beschrijft de enclave als een Middeleeuwse staat, gedeeltelijk geregeerd door Frankrijk en Spanje. De president van Frankrijk Francois Mitterand en de Spaanse bisschop van Urgel Joan Marti Alanis, zijn de twee co-prinsen van het land. Zij hebben de absolutie macht in handen omdat zij over elk regeringsbesluit een veto kunnen uitspreken.

"Andorra begint zich te vernieuwen" , vindt Gloria Gurdo van de krant Poble Andorra. "Onder druk van de Raad van Europa is een proces van modernisering ingezet. De Raad deed in 1989 onderzoek in Andorra, waarna de EG en de co-prinsen tot de conclusie kwamen dat er nodig hervormd moet worden. Modern wil Andorra wel worden, als het zijn privileges maar behoudt."

Het parlement ziet niet graag dat er in hun land vakbonden worden opgericht, arbeiders het recht krijgen op minimum loon. "Andorra wil niet bij de EG, omdat het bang is privileges te verliezen. We krijgen dan ook minder geld voor onze kaas."

Voor het eerst in de geschiedenis gingen de Andorrezen in januari de straat op en wisten de regering, die net twee jaar diende, tot aftreden te dwingen. Het parlement had in deze periode geen enkel besluit genomen.

Andorra is het enige land in Europa waar politieke partijen, vakbonden en stakingen nog verboden zijn. In mei 1990 is er wel een wetsvoorstel gekomen om stakingen en politieke partijen toe te staan, maar dit is nog steeds niet behandeld.

"We kennen geen links en rechts in Andorra. Veel verschillende politieke partijen zullen we hier, als het wordt toegestaan, dan ook niet krijgen. Iedereen is liberaal."

De leden van het parlement hebben in de afgelopen tien jaar steeds meer afstand genomen van de traditionele waarden, maar hebben de weg naar iets nieuws nog niet gevonden. Toch wil Andorra na eeuwen van afzondering een plaatsje in Europa veroveren.

Het uit 468 vierkante kilometer bestaande staatje, rijk geworden met smokkelwaar en gokken, begint in te zien dat zijn prijzen steeds meer overeenkomen met die in Frankrijk en Spanje. Nu moeten toerisme en investeringen de hoge levensstandaard op peil houden.

In de afgelopen twee jaar heeft Andorra een handelsovereenkomst ondertekend met de EG en introduceerde het staatje voor het eerst zijn strafrecht inclusief de verboden op abortus en prostitutie. De afgetreden regering van Oscar Ribas vond een grondwet niet nodig. Volgens Ribas was de enige reden er een te ontwerpen om Europa de indruk te geven dat Andorra erbij hoort. De Raad van Europa zal Andorra namelijk alleen accepteren als het mini-staatje een grondwet heeft.

Een voorontwerp van de grondwet vermeldt dat Andorra zijn status ontleent aan de vorstelijke waardigheden van de president van Frankrijk en de Bisschop van Urgeill. Beiden krijgen het vorstelijke salaris van bijna een miljoen per jaar. Maar de vraag over de macht van de co-prinsen is nog onopgelost. Frankrijk en Andorra willen deze macht verminderen en de regering meer zeggenschap geven, maar de Spaanse bisschop is hier tegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden