Anders Breivik wil meer bewegingsruimte

Anders Breivik doet de Hitlergroet tijdens de eerste dag van het proces voor meer bewegingsvrijheid. Beeld AP

Anders Breivik, de man die in 2011 twee aanslagen pleegde in Noorwegen, zette zichzelf vandaag met een Hitlergroet wederom in het middelpunt van de belangstelling. Vanochtend startte een proces over de vraag of Breivik in de gevangenis waar hij zit meer bewegingsruimte moet krijgen.

Want in zijn gevangenis, honderd kilometer ten zuidwesten van Oslo, is het slecht toeven, zegt Breivik, die het proces zelf heeft aangespannen. Sterker nog, de detentie is 'onmenselijk en vernederend'. Hij kon zijn eigen moeder slechts vijf minuten zien voor een afscheidskus. Zij overleed kort na het eenmalige bezoek aan kanker.

Breivik, die zichzelf ziet als 'politiek gevangene', zit de maximale celstraf van 21 jaar uit omdat hij op 22 juli 2011 twee aanslagen pleegde. Eerst doodde hij met een bom in de regeringswijk in Oslo acht mensen, daarna schoot hij 69 jongeren dood die voor een sociaal-democratisch zomerkamp bijeen waren op het eiland Utoya. Geldt Breivik aan het eind van de rit nog steeds als gevaar, dan kan zijn straf worden verlengd.

Het isolement duurt nu al ruim vier jaar. Zoiets mag je geen mens aandoen, vindt Breiviks advocaat Oystein Storrvik. De gedwongen afzondering maakt dat Breivik geen normale relaties kan opbouwen. Dat heeft 'een verwoestende uitwerking' op zijn 'geestelijke gezondheid', aldus de advocaat.

De Noorse staat denkt heel anders over de omstandigheden waarin Breivik leeft. Hij heeft een cel met drie kamers van elk acht vierkante meter. Eén ruimte gebruikt hij als woonvertrek, een andere als studeerkamer en de laatste als sportzaaltje. Hij mag elke dag naar buiten, boodschappen laten doen, zelf koken en zelf zijn kleding wassen. Hij heeft een televisie, een pc zonder internet en een spelcomputer.

Lastig is wel de opstelling van de Noorse Ombudsman. Die schreef in november in een rapport dat Breiviks isolement 'een verhoogde kans op een onmenselijke behandeling' vormt. Amnesty vindt dat gevangenen recht hebben op minimaal twee uur zinvol contact per dag.

Het proces vindt plaats in de sportzaal van de gevangenis, omdat Breivik het terrein niet mag verlaten. Nabestaanden hebben het advies gekregen de zaak te negeren, want een hernieuwde confrontatie zou oude wonden kunnen openrijten. De meeste Noren willen de dader sowieso het liefst vergeten.


Vier dagen
Het proces van Breivik duurt vier dagen. Vandaag was de eerste zittingsdag. Brevik maakte wederom een Hitlergroet, net zoals hij dat deed bij zijn berechting vier jaar geleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden