Anderhalve graad? Dat is onhaalbaar

Planbureau voor Leefomgeving becijfert het streven van Dijksma

Het is een nobel streven. Terwijl de onderhandelaars op de klimaattop in Parijs de grootste moeite hebben om afspraken te maken die de opwarming van de aarde moeten beperken tot 2 graden Celsius, vindt staatssecretaris Sharon Dijksma dat die grens bij 1,5 graad moet liggen. Twee graden mag niet het eindstation zijn, zei ze gisteren in deze krant.

Erg kansrijk is dat streven niet. Zelfs het meest optimistische en ambitieuze scenario biedt slechts 50 procent kans dat die 1,5 graad niet wordt overschreden. De marges zijn minimaal. Omdat het klimaat traag reageert op de uitstoot van broeikasgassen, warmt de aarde toch al 1,3 graden op, zelfs als alle uitstoot vandaag naar nul gaat - fabrieken en centrales stil, auto's aan de kant.

Waarom een grens van 1,5 graad?

De 2 graden hebben geen wetenschappelijke onderbouwing, maar zijn gebaseerd op een consensus onder klimaatwetenschappers dat de opwarming dan nog beheersbaar is. Wel ernstige gevolgen maar nog geen grote kantelpunten zoals het stilvallen van de warme golfstroom of het ontdooien van toendra's. De grens is al ruim een kwart eeuw oud en velen denken dat hij niet meer veilig is. Zo lijkt de ijskap van West-Antarctica nu al instabiel te worden.

Wat is nodig om dat doel te bereiken?

Om onder de 2 graden te blijven, mag er nog 1000 miljard ton CO2 worden uitgestoten - terwijl er sinds de Industriële Revolutie al 2000 miljard ton de lucht in is gegaan. Om met een redelijke waarschijnlijkheid het doel van 1,5 graad te halen, mag er nog maar 250 miljard ton bij. De jaarlijkse mondiale uitstoot bedraagt nu 40 miljard ton. Dat 'budget' is dus bij ongewijzigd beleid over zes jaar opgebruikt.

Dat is het al heel snel

Het meest ambitieuze streven gaat uit van een budget van 500 miljard ton, zegt Detlef van Vuuren van het Planbureau voor de Leefomgeving. Dan is de kans op succes kleiner, hooguit 50 procent. "De opdracht is vergelijkbaar met het doel van 2 graden. Alleen moet de uitstoot nog sterker worden gereduceerd. In de tweede helft van deze eeuw moet de uitstoot zelfs negatief zijn." Een negatieve uitstoot wordt bereikt bij het gebruik van bio-energie (houtstook of brandstof uit algen) waarbij het vrijkomende CO2 ondergronds wordt opgeslagen. Dan maak je gebruik van de traagheid van het klimaat: de concentratie broeikasgassen is in dat scenario in 2050 eigenlijk te hoog, maar voordat de aarde navenant is opgewarmd, is de concentratie dankzij de negatieve uitstoot al weer gezakt.

Welke afspraken zijn daarvoor nodig?

In Parijs gaat het om reductie van alle broeikasgassen - niet alleen CO2, maar ook bijvoorbeeld methaan. De wereldwijde uitstoot daarvan is nu 53 miljard ton per jaar. Voor het doel van 2 graden zou dat in 2030 nog maar 42 miljard ton mogen zijn en in 2050 23 miljard (met een slaagkans van twee op drie). Voor 1,5 graad is dat 39 miljard in 2030 en 8 miljard in 2050 (bij een kleinere succeskans van één op twee). De afspraken en toezeggingen in Parijs zijn tot nu toe blijven steken op 56 miljard ton in 2030.

Dat lijkt een brug te ver

UNEP, het milieuprogramma van de VN, constateerde vorige maand dat het doel van 1,5 graden geen enkel uitstel meer verdraagt en dat de kosten hoog zijn. De prijs van CO2 is in dat scenario twee tot drie keer zo hoog als bij het tweegradendoel. De wereld zal zeer scherp aan de wind moeten varen, zegt Van Vuuren. "In klimaattermen is het al heel snel 2050. Dat is het eerder dan de levensduur van een elektriciteitscentrale. Voor dat doel zal er dus veel voortijdig moeten worden afgeschreven."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden