ANC verliest tweederdemeerderheid

PRETORIA (ANP) - Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) heeft de woensdag gehouden parlementsverkiezingen in Zuid-Afrika zoals verwacht met grote overmacht gewonnen. Maar de partij beschikt voor het eerst sinds de stembusgang van 1994, na de afschaffing van het apartheidsregime, niet langer over een tweederde meerderheid in de volksvertegenwoordiging.

De voormalige antiapartheidsbeweging kreeg 65,9 procent van de stemmen, bleek uit de resultaten die zaterdag werden bekendgemaakt door de kiescommissie. De partij had 66,7 procent van de stemmen nodig om in de toekomst de mogelijkheid te behouden om op eigen houtje de grondwet te wijzigen.

In het verleden maakte de partij nooit gebruik van die mogelijkheid, maar waarnemers vreesden dat het ANC dat in de komende regeringsperiode wel zou gaan doen. Partijleider Jacob Zuma zou plannen hebben om de grondwet zo aan te passen dat hij gevrijwaard zou blijven van nieuwe strafzaken. Eerdere pogingen om hem voor onder meer corruptie te vervolgen liepen op niets uit.

Grondwetswijziging

De 67-jarige Zuma heeft zelf overigens altijd tegengesproken dat hij de grondwet in zijn voordeel wil wijzigen. De Nationale Vergadering in nieuwe samenstelling kiest Zuma vrijwel zeker tot president tijdens een zitting op 6 mei. Hij wordt het vierde zwarte staatshoofd van het land na Nelson Mandela, Thabo Mbeki en Kgalema Molanthe, die in oktober vorig jaar het presidentsschap van de in moeilijkheden geraakte Mbeki, een criticus van Zuma, overnam.

Het ANC behaalde zoals verwacht opnieuw een monsterzege tijdens de parlementsverkiezingen, maar zag de aanhang tegelijkertijd slinken in vrijwel alle provincies. In 2004, tijdens de vorige verkiezingen, kon de almachtige regeringspartij nog bogen op de steun van 69,7 procent van de kiezers.

Oppositie

De Democratische Alliantie van de blanke Helen Zille verstevigde haar positie als belangrijkste oppositiepartij. DA behaalde 16,66 procent van de stemmen, tegen 12,4 procent in 2004. In de provincie West-Kaap behaalde de partij zelfs een meerderheid met 51,4 procent van de stemmen. Het ANC bleef steken op 31,5 procent, maar behield zijn meerderheid in de andere acht provincies.

De 58-jarige Zille, een voormalige antiapartheidsstrijdster en journaliste die nu burgemeerster van Kaapstad is, had de kiezers opgeroepen Zuma ,,te stoppen om de grondwet te beschermen'' en te voorkomen dat Zuid-Afrika een corrupte en criminele staat wordt. Volgens haar staat Zuma voor alles wat laakbaar is aan het ANC.

Nieuwkomer

Nieuwkomer COPE, een afsplitsing van het ANC, kreeg woensdag de steun van 7,4 procent van de kiezers en eindigde als derde. De Inkatha Vrijheids Partij zag haar aanhang fors krimpen, van 6,9 naar 4,5 procent, en is nu de vierde partij van Zuid-Afrika.

De opkomst tijdens de vierde landelijke verkiezingen sinds de val van het apartheidsregime was hoog. Volgens de kiescommissie maakte 77,3 procent van de ruim 23 miljoen stemgerechtigden de gang naar het kieslokaal. In 2004 lag de opkomst iets lager.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden