Anarchie op rampplek Gowtu Berg

Arbeiders voeren met quads de lichamen af van de illegale gouddelvers die zaterdag de dood vonden toen de mijn na zware regenval instortte. (FOTO AP)Beeld AP

Graafmachines bewegen zich als trage reuzen door de zuigende klei, quads scheuren met hoge snelheid over de steile hellingen rond het goudzoekerskamp, diep in de jungle van Oost-Suriname. Hier vielen zaterdag zeven doden doordat de zijkanten van de mijn instortten.

Spandoeken in het Portugees kondigen bingo- en dansavonden aan; er zijn veel illegale Brazilianen actief. Een enkele goudzoeker loopt laveloos en ontheemd rond. Achthonderd mannen en vrouwen zonder rechtsbescherming, veiligheidsmaatregelen, controle of regels zoeken hier naar goud. Anarchie heerst: vechtpartijen om elkaars buit zijn aan de orde van de dag.

De goudkoorts in het Surinaamse binnenland liep een decennium terug op en steeg de afgelopen twee jaar tot grote hoogte door stijgende prijzen van het edelmetaal op de wereldmarkt. Inmiddels ligt de productie van de ’kleinschalige’, grotendeels illegale sector hoger dan die van de legale bedrijven.

„Spreek gerust van middelgrote mijnbouw, want de idyllische man met de pikhouweel bestaat niet meer”, meldt Winston Wirht, die sinds het aantreden van de nieuwe regering in augustus ordening moet brengen. „De mechanisatiegraad is erg toegenomen, er zijn graafmachines, centrifuges, noem maar op. De ravage in het binnenland is enorm, het kan zo niet langer.”

Officieel mag nog helemaal niemand hier naar goud graven. De onderneming Surgold heeft een concessie om in de bodem van het gebied naar goud te zoeken; een concessieaanvraag voor de winning, een lang, bureaucratisch proces, loopt nog.

De laatste serieuze poging door de machteloze overheid om de illegale delvers te verdrijven – operatie ’Clean Sweep’ – faalde twee jaar terug jammerlijk. Weliswaar werden wat goudzoekers gearresteerd en kampen ontruimd, maar na de driedaagse actie van leger en politie werden de illegale activiteiten gewoon hervat.

Goud zoeken is de ideale kans voor de ongeschoolde, werkloze Surinamer om snel veel geld te verdienen. Veel lokale bewoners menen dat ze recht hebben op de schatten in ’hun’ grond. Het maandloon kan oplopen tot tweeduizend euro, naar Surinaamse begrippen een fortuin. Belasting betalen hoeft niet. Wie goud vindt, draagt een percentage af aan een baas, of houdt alles voor zichzelf en verkoopt het aan opkopers in hoofdstad Paramaribo.

„Je kunt binnen een seconde rijk zijn, maar ook dood”, beschrijft Leo glashard zijn werk. „Het is voortdurend zoeken tussen geluk en ongeluk”, zegt hij, terwijl hij aan de rand van de mijn staat waar de vorige avond zeven van zijn collega’s het leven lieten. Deze plek staat bekend als ’Gowtu Bergi’, oftewel gouden berg. Begin dit jaar ging de eerste schop in dit El Dorado en nu ligt er een open wond in het oerwoud van zo’n dertig meter diep. De hellingen van de mijn zijn steil en de oorzaak van de ramp valt makkelijk te verklaren: regenval maakte het zand week, door trillingen van een graafmachine begaf de muur en vervolgens de tunnel het waar de zeven slachtoffers bezig waren. Veilig werken blijkt een luxe.

Werknemers van het bedrijf Surgold durven hier al maandenlang hun gezicht niet meer te laten zien. „De situatie op de concessie loopt de spuigaten uit”, stelt de bezorgde Surgold-vertegenwoordiger Esteban Crespo. De beveiligers van het bedrijf laten iedereen door. „We kunnen ze wel tegenhouden, maar dan komen de goudzoekers op een andere manier binnen”, vertelt een poortwachter langs de weg. „Het is ongelooflijk wat hier gebeurt. Die jongens werken in levensgevaarlijke omstandigheden”, verzucht hij. Op de terugweg blijkt dat de poort inmiddels, op last van het dorpshoofd van Langatabbetje, is gesloten. Het zal ongetwijfeld niet lang duren voordat ze weer opengaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden