Analyse / Einde aan illusies Milieu en Verkeer

Beperking van de groei van het verkeer moet volgens het CDA niet meer het doel van het milieubeleid zijn. Vertragingen op het spoor en files tonen dat dit streven illusiepolitiek is. Als alternatief bepleit het CDA extra investeringen én een hogere beloning voor schoon rijden.

,,Er is naar één minister van verkeer en waterstaat. En dat ben ik.'' Met dat pinnige zinnetje zette toenmalig minister Maij-Weggen (CDA) ruim tien jaar geleden haar collega van milieubeheer, Alders (PvdA), op zijn nummer, nadat hij had gepleit voor terugdringing van het autoverkeer. Dat tafereel tekent de 'bestuurlijke impasse' waarin de ministeries volgens het CDA door hun tegenstrijdig doel gevangen zitten.

Aan de ene kant probeert Verkeer en Waterstaat de auto meer ruimte te bieden, aan de andere kant streeft Milieubeheer naar minder groei van het autoverkeer. Het gevolg is, meent het CDA, dat het milieu- noch het mobiliteitsbeleid tot zijn recht komt.

,,Milieubeleid en bereikbaarheid zijn te veel elkaars gevangene'', schrijft het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA in het gisteren verschenen rapport 'Schoon en bereikbaar'. Om die impasse te doorbreken, wil het CDA kappen met pogingen om de groei van de mobiliteit in te perken. In plaats daarvan moet de overheid extra investeren in wegen en spoor, om de achterstand in de infrastructuur in uiterlijk tien jaar in te lopen. De overheid kan een schoner milieu nastreven met een systeem van heffingen en kortingen op de benzineprijs en de aanschaf van auto's.

Met het loslaten van het streven naar een beperking van de mobiliteit, bepleit het CDA een definitieve breuk met het milieu- en verkeersbeleid dat in de tijd van de ministers Maij-Weggen en Alders is ingezet. De auteurs van het rapport, onder leiding van oud-NS-topman Karel Noordzij, klagen dat wie sindsdien pleitte voor meer wegen, ogenblikkelijk in de hoek van de 'asfaltlobby' werd gezet. Volgens hen is tevergeefs geprobeerd met een 'geforceerde beperking van de mobiliteit' het milieubeleid gestalte te geven. Die strategie van afremming van verkeer ging voorbij aan de autonome groei van de mobiliteit, door economische groei, verstedelijking, emancipatie. Het gevolg was groeiende ergernis onder automobilisten, treinreizigers en het bedrijfsleven over langere reistijden, zonder dat het milieu daarbij gebaat was: ,,De strategie van mobiliteits preventie leverde vooral veel vertragingen, maar niet minder mobiliteitsbehoefte, laat staan minder verkeer op.''

Het CDA bepleit daarom een ontvlechting van het mobiliteits- en milieubeleid. Het eerste concentreert zich op betere doorstroming en bereikbaarheid, het tweede op schoner en stiller verkeer. Ook financieel moet deze ontvlechting gestalte krijgen. Belastingen die automobilisten voor hun auto betalen, zoals de motorrijtuigenbelasting en de BPM, moeten zichtbaar ten goede komen aan nieuwe wegen, door de opbrengst direct door te sluizen naar de op te richten NV Infrastructuurfonds. Dat fonds kan de eerste tien jaar rekenen op een vast en toereikend budget voor investeringen in wegen en spoor.

Belastingen die automobilisten voor benzine betalen daarentegen, moeten al naar gelang het milieuvervuilend effect variëren. Wie 'schone' benzine tankt betaalt minder, wie de voorkeur geeft aan milieuvervuilende brandstof meer. Het CDA hoopt met dat systeem van belonen en straffen invloed op het milieugedrag uit te oefenen: ,,Als men aan de pomp of bij de aanschaf van een auto voor meer vervuiling meer betaalt, ontstaat perspectief op een schonere toekomst.'' De overheid kan zich volgens het CDA bovendien een goed rentmeester tonen door de opbrengst te investeren in de technologie van schonere energiebronnen en motoren.

De christen-democraten volgen in de discussie over de invoering van een kilometerheffing een vergelijkbare redenering. Ze schrijven het mentale verzet van automobilisten toe aan het feit dat voorstanders tot dusver ook deze heffing bepleitten als rem op het autogebruik. Het CDA wil de opbrengst besteden aan wegenaanleg en -onderhoud. Van daadwerkelijke invoering van de kilometerheffing kan pas sprake zijn, zo herhaalt het rapport een oud CDA-standpunt, als de wegen en het spoor weer op orde zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden