Opinie

Amusante komedie in drieën vol kanjers

DEN HAAG - Een jengelend kind, slaande ruzie over de opvoedkundige aanpak, werkstress en dan nog een snerpende bel. Voor de deur de collega van wie manlief afhankelijk is voor zijn promotie, die ze voor de volgende dag dachten te hebben uitgenodigd. Met zijn vrouw. En geen eten in huis.

Ziedaar de ingrediënten voor een avondje dat alleen maar stuk kan. Maar de Frans-Iraanse schrijfster Yasmina Reza (1959), die in 1995 internationaal doorbrak met 'Kunst' ('Art'), is niet iemand die zich tevreden stelt met een gewone salonkomedie. Geheel in de lijn van Alan Ayckbourn, van wie het Nationale Toneel eerder dit seizoen de dubbelkomedie 'Huis & Tuin' speelde, wilde zij zichzelf op de proef stellen door dezelfde situatie van verschillende (drie) kanten te benaderen. In principe is alles hetzelfde, alleen in het eerste geval ligt de vergissing bij het ontvangende paar Sonja en Paul, in het tweede bij de gasten Norbert en Inez, en in de slotversie is het een wederzijds misverstand. 'Trois Versions de la Vie' (2000) heet het, ofwel in de oer-Nederlandse vertaling van Tom Kleijn 'Driemaal Leven'.

Volgens Reza betreft het uitsluitend een manipulatie van de personages en blijven situatie en psychologie dezelfde. Dat laatste is aantoonbaar onjuist. Het schuldgevoel is bepalend voor relaties en gedrag. In het eerste geval is de houding van Paul en Sonja heel wat ongemakkelijker dan daarna, terwijl de sfeer in de derde scène eerder losje is. 'Driemaal Leven' mag voor Yasmina Reza als toneelschrijfster een experiment zijn geweest, in de praktijk is het natuurlijk vooral een acteursstuk.

Verrukkelijk om steeds net iets andere nuances in het spel te zien leggen die telkens subtiele verschuivingen in de onderlinge verhoudingen en omgang aangeven. Regisseur Gijs de Lange is het wel toevertrouwd om acteurs daarin te stimuleren en er staan een paar kanjers op het toneel.

Catherine ten Bruggencate die geraffineerd transformeert van een intelligent strenge advocate in een helemaal hups op een onverwachte versierpoging van haar gast reagerende vrouw. Wim van der Grijn die haar krampachtige schlemiel van een echtgenoot via een mooi stukje non-bravoure in een diepe depressie laat vallen. En dan die geslaagde ijdeltuit van een collega van Rik van Uffelen, die z'n dominant neerbuigende toon een ietsepietsie lager moet laten zingen, mede dankzij Antoinette Jelgersma die heel koket het vrouwtje-van in een lach-huil-beschonkenheid laat glijden. Dit alles in het modieuze decor van een glazen hoogbouwflat, waar ontwerper Paul Gallis een hoek van de parketvloer ondeugend laat opkrullen en waar per scènewisseling de raampartij en stedelijke skyline daarachter suggestief verschuiven, terwijl lichtontwerper Reinier Tweebeeke de verre vensters in het avondduister als sterretjes laat lonken naar het beroep van Paul en Norbert: astrofysicus.

Met de spelers tillen Gallis en Tweebeeke het stuk op het plan van een elegant knipogend kijkspel. Ondanks wat hoogdravende conversatie over bolle dan wel platte halo's is 'Driemaal Leven' minder spitsvondig dan Reza's eerdere dispuut over kunst en vriendschap. Een amusante komedie: je ziet het, je lacht en dat was dat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden