Amsterdam wil einde aan allegaartje op het water

Het woonbotenbeleid in Amsterdam is een rommeltje. Vandaag moet in een studiemiddag op het stadhuis enige orde in de chaos van regelgeving worden geschept. Woonbootbewoners zijn sceptisch. Frank Bos: ,,Er is een groep ambtenaren die een pesthekel aan woonboten heeft. Ze zullen het ons altijd zo moeilijk mogelijk maken.''

AMSTERDAM - Jaar in jaar uit krijgen Amsterdamse woonbootbewoners -ongeveer 2400- de ene na de andere 'Visie op het water' over zich uitgestort. Het laatste voorstel voor de binnenstad: 160 woonboten moeten verkassen, om zo enkele grachten weer 'esthetisch' leeg te krijgen. De binnenstad wil paal en perk stellen aan het allegaartje van bouwsels op het water. Alweer staan de bewoners van de grachten, die zich in protestcomités verenigden, op hun achterste benen.

Want wat is mooi? In de jaren zeventig werden mensen gestimuleerd hun schepen te vervangen door woonarken. De drijvende houten blokwoningen waren trendy. Nu is het in de binnenstad verboden om een ark door een ark te vervangen. Boten wil de gemeente zien, echte mooie oude, liefst in originele staat. Wat tot tal van problemen leidt: ligplaatsen die eenvoudig te klein zijn voor een schip, arken die liggen weg te rotten.

Bepalen hoe de boten eruit moeten zien, is lastiger dan voor huizen, zegt Marijke Beek, lid van de welstandscommissie die de gemeente adviseert over het uiterlijk van de woonschepen. ,,De woonboten horen bij de stad, vaak zijn ze erg leuk om te zien. De grote, gesloten woonarken zijn storend, net als de schepen waar van alles overheen en doorheen is getimmerd.''

Oorspronkelijk waren het alleen gepensioneerde schippers die op hun boot mochten blijven. In de jaren zestig en zeventig, toen de woningnood groot was, stond de gemeente ook andere mensen toe om op een boot te gaan wonen. Vaak ging iemand ergens liggen en vroeg dan een vergunning aan.

Zo zijn er hele botenwijken ontstaan, zonder dat de stad beleid heeft. Ieder stadsdeel vaart zijn eigen koers en dat valt op. Aan de ene kant van de Amstel mogen de boten vier meter hoog zijn, en bouwen de bewoners er lustig op los. Aan de andere kant is 2,5 meter het maximum.

Germaine Groenier, schrijfster en programmamaker, is woordvoerster voor de bewoners van 72 boten aan de 'lage kant', aan de Amsteldijk. Haar boot is momenteel drie meter hoog. Te hoog volgens het stadsdeel Zuideramstel, dat al heeft gedreigd 'foute' boten te laten wegslepen. Groenier: ,,Dat is hartstikke laag hoor. Veel beter zou het zijn als het stadsdeel een maximale inhoudsmaat vaststelt. Ik heb in San Francisco gezien hoe leuk dat werkt: daar waren ronde boten, vierkante, lange dunne. Met de regels hier krijg je allemaal dezelfde blokkendozen.''

Er zijn nog een paar gebieden waar de gemeente de woonbootbewoners met rust laat, maar vaak zijn er plannen voor stadsvernieuwing. Het gedoogde allegaartje van roestige boten, drijvende terassen, tuintjes op de wal: ineens worden ze een doorn in het oog.

Zo'n gedoogzone was de Westerdoksdijk, vlakbij het Centraal Station, waar ook Frank Bos zijn schip heeft liggen. De schepen, soms liggen ze er al veertig jaar, krijgen een andere ligplaats toegewezen als onderdeel van de bouwplannen op de wal. Bewoners vrezen dat hun nieuwe ligplaats minder gunstig is. Met als gevolg waardedaling en problemen met de hypotheek. Bovendien is nu al duidelijk dat niet alle boten een plek krijgen. ,,Het lijkt standaard dat bij ieder nieuw 'ligplaatsenplan', tien procent van de woonboten weg moet. Dus bewoners worden onder druk gezet om dat tekort op te lossen'', weet Bos, die zich al jaren met het beleid bezighoudt.

Zijn bewijs: in 1988 telde de gemeente 2610 woonboten in Amsterdam. De gemeenteraad zegde toe dat dat aantal wat hen betreft mocht groeien. De boten zijn immers gewild, afgelegen gebieden worden leefbaarder door zo'n kluitje boten, en in de binnenstad zijn ze een toeristische atractie. In 1995 telde de gemeente opnieuw: er waren er nog 2400. Bos: ,,Een officiële wachtlijst voor een ligplaats bestaat niet. Die 210 plekken zijn 'zomaar' verdwenen. Hoeveel er nu precies zijn, weet niemand.''

Geen woonbootbewoner wil vrijwillig terug op land. Bos: ,,Als het hard waait kan ik mijn computer niet gebruiken omdat het schip schommelt. Wat daar leuk aan is? Het gevoel dat de natuur nog invloed heeft.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden