Amsterdam telt meer vogelsoorten dan sijsjes en drijfsijsjes

Halsbandparkieten? Nooit van gehoord. Watersnippen, krakeenden en kiekendieven? Wat veel Amsterdammers betreft bestaan er twee soorten vogels: Sijsies en drijfsijsies. Lekker overzichtelijk. De wereld is er voor hen een stuk ingewikkelder op geworden door de presentatie van het boek Sijsjes en drijfsijsjes van het Amsterdamse Bureau Stadsecologie.

Tientallen vogelliefhebbers brachten de Amsterdamse broedvogelbevolking in kaart en stuitten zo op zeker 140 soorten. Ze troffen waterrallen, snorren, bosrietzangers en grote karekieten aan in het Westelijk Havengebied en op de sterk vervuilde voormalige stortplaats Diemerzeedijk. Bergeenden en scholeksters vliegen rond Schiphol en Turkse tortels doen zich graag tegoed aan eetbaar afval midden in de stad.

Amsterdam een stenen jungle waar niets groeit of bloeit? Dat was al moeilijk vol te houden na de verschijning van twee vorige boeken. Haring in het IJ, over het rijke leven in Amsterdamse wateren, is sinds de verschijning in 1991 een regionale bestseller. Drie jaar later volgde Van muurbloem tot straatmadelief waaruit bleek dat in Groot-Amsterdam, een gebied van 320 km2, ruim 800 soorten planten voorkomen, waarvan er 70 op de Rode Lijst van bedreigde soorten staan.

De natuur had status gekregen in Amsterdam, maar dat gold nog niet voor de vogels. Juist over de zichtbaarste dieren in de stad was geen overzicht. Het laatste complete werk over de gevederde vrienden stamde uit 1937. In 1990 verscheen Broedvogels in Noord-Holland, maar Amsterdam schitterde als een witte vlek op de overzichtskaarten. Sijsjes en drijfsijsjes vult de leemte.

Tientallen vogelaars gingen er voor op pad, telden de dieren, schreven stukken en maakten tekeningen. Honderd procent compleet is het boek niet, zeggen de samenstellers Martin Melchers en Remco Daalder. “Al zoek je nog zo goed, er glipt altijd wel een vogeltje doorheen.”

Zo niet de kneu. Die noemen de vogelaars geheel in stadsterminologie een 'echte stadsnomade'. De kleine vinkachtigen volgen de aftakeling, leven op opgespoten terreinen en worden verdreven door huisje-boompje-beestje-mensen, de aanleg van parkeerplaatsen en de uitbreiding van de havens.

De putter gedijt ook goed in de stad. Met een paar boompjes, of die nu in een havengebied of een hofje staan, is de vogel al tevreden. “Daar heb je weer zo'n soort. Je maakt je druk om de natuur in Nederland, je protesteert tegen kantoorbouw en wegenaanleg, je wordt zelfs lid van de Vogelbescherming en daar hèb je weer zo'n vogel die ondanks alle ellende juist enorm vooruitgaat. Koren op de molen van de mensen die menen dat de natuur zich wel aanpast, wat er ook in de wereld gebeurt”, zegt mede-auteur Daalder.

Natuurlijk ontbreekt de stadsduif niet in het overzicht. Sinds Gert en Hermien is er geen Nederlander meer die niet weet dat die in groten getale voorkomen op de Dam. Ze leven van granen en brood, maar ook van rondslingerende snacks. De auteurs maken dan ook onderscheid tussen het 'slanke, macrobiotische type en het soort dat meer op heeft met Febo.'

Toch is het niet de duif waarmee de Amsterdammers de innigste relatie onderhouden. Dat is de blauwe reiger. Die staat in Frankendaal in de Watergraafsmeer in de deuropening van de keuken te wachten op voedsel. Als dat te lang duurt stappen ze zelfs naar binnen om te kijken of er nog een vissenkop te bietsen valt.

Een opmerkelijke vriendschap, want dertig jaar geleden beschouwde de mens de reiger als een vijand. De vogels aten vis en de mensen ook. Die situatie is totaal omgeslagen, zó sterk dat sommige reigers het dagprogramma van mensen nauwkeurig volgen. Er zijn er die om half twee in Betondorp staan en om half vier bij de pinguïnrots in Artis, waarna ze ooknog het bejaardenhuis aan de Zeeburgerdijk opzoeken. Bij sommige slagerijen wandelen ze doodleuk naar binnen. (ANP)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden