Amsterdam rekent af met soft imago

Stad helpt bijna vijfduizend werklozen in 2011 aan een baan 'In uiterste geval korten we op uitkering'

De Rotterdamse aanpak om werklozen per bus naar kassen te vervoeren noemt ze 'goed bedoeld, maar voor de bühne'. De Amsterdamse wethouder Andrée van Es (GroenLinks, werk) bedacht 'in de luwte' plannen om 37.000 Amsterdammers uit de bijstand te krijgen. Met succes. De stad die erom bekendstond relatief soft te zijn, kon vorige week melden dat 4815 bijstandsgerechtigden in 2011 werk vonden. Dat is een verdubbeling in één jaar tijd. Amsterdam is daarmee de enige van de vier grote steden waar het aantal uitkeringen al ruim een jaar gestaag daalt.

In januari meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek nog dat Amsterdam in 2010 van alle grote steden de minste mensen aan werk hielp. Was dit laaghangend fruit dat nu geoogst is?
"Voor een deel gaat het inderdaad om mensen die nog maar kort zonder werk zaten. Maar dat wil niet zeggen dat dit succes eenmalig is. We hebben ook 750 mensen uit de moeilijkste categorie aan de bak gekregen. Het was voor ons een eyeopener dat ook mensen die al heel lang niet gewerkt hebben met goede begeleiding wel aan de slag komen."

Een hoogleraar die we deze cijfers lieten zien, zei meteen: 'Dat zijn vast vooral tijdelijke - of deeltijdbanen.'
"Nee, dat klopt niet. Voordat we mensen wegstrepen van onze lijst moeten ze zichzelf volledig kunnen bedruipen en minimaal zes maanden hebben gewerkt. Dat gaat op voor 88 procent van deze groep. Maar een alleenstaande moeder die één dag werk kan krijgen, moet dat ook aangrijpen. Al werk je maar één dag in de week, je ziet vaak dat je kunt blijven als er iemand zwanger is geworden. Grijpt zo iemand dat aanbod niet aan, dan korten we in het uiterste geval op de uitkering."

Is dat vaak gebeurd?
"Gelukkig is dreigen vaak afdoende. Het volledig intrekken van een uitkering doen we bijna nooit, alleen bij fraude. Maar het komt wel meer en meer voor dat we een x percentage korten, bijvoorbeeld als zo'n moeder niet meewerkt. Daar valt overigens nog wel wat te winnen. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau weten we dat medewerkers van de gemeentelijke diensten Werk en Inkomen het lastig vinden om streng te zijn. Ze zien zich meer als hulpverlener. Maar daar help je iemand soms niet mee. Daarom worden de DWI-mensen bijgeschoold en krijgen ze trainingen."

Critici zeggen: Amsterdam stopt die mensen vast in trajecten waarvoor werkgevers forse subsidies krijgen.
"Nee, ook daar is nauwelijks sprake van. Werkgevers die mensen uit de bijstand aannemen, kunnen gebruik maken van subsidie. Maar wij beschouwen deze mensen pas als werkenden als we er geen subsidie op toeleggen."

Hoe kunnen jullie dan zo'n forse stijging noteren? Amsterdam moet 140 miljoen bezuinigen op reïntegratie en we zitten midden in een crisis.
"Je hoort wel eens dat dat komt doordat Amsterdammers hoger opgeleid zijn. Maar de groep hoogopgeleide werklozen is verwaarloosbaar. Wat wel meespeelt, is de economie. Die draait hier iets beter dan in andere steden, onder meer doordat er veel internationale bedrijven zijn. Daaronder hangen tal van toeleveranciers die veel werkgelegenheid scheppen. Maar ik ben ervan overtuigd dat het ook met beleid te maken heeft."

Met uw beleid?
"Nou, ik stapte, toen ik in 2010 als wethouder aantrad, op een rijdende trein. Vanwege die forse bezuiniging op reïntegratie hebben we besloten om te stoppen met dure, externe bureaus. Het was een gouden greep. We hadden nauwelijks zicht op wat Amsterdammers daar deden. Mensen stopten ermee, of deden iets anders, zonder dat we dat wisten. Een schokkende constatering als je bedenkt hoeveel geld er in omging. Mensen kunnen beter op een werkplek reïntegreren, bedachten we. Het was sleuren, maar we hebben kleine en middelgrote bedrijven bereid gevonden om mee te doen. Mensen kunnen daar nu re- integreren met behoud van hun uitkering. En ze krijgen een jobcoach. Die begeleiding ontbrak, en die is heel belangrijk. Ik weet zeker dat we de helft van alle Amsterdammers zo uit de bijstand kunnen halen. Het klinkt ongelooflijk, maar ik hou dadelijk nog geld over van het reïntegratiebudget van dit jaar."

Zonder die externe bureaus komt dat werk allemaal voor rekening van de gemeente. Hebben jullie meer mensen moeten aannemen?
"Nee. De Dienst Werk en Inkomen is met tweeduizend ambtenaren al groot genoeg. Het is de grootste gemeentelijke dienst van Nederland. Er ging veel tijd zitten in de contacten met bureaus. Dat was een enorme papierwinkel. Die uren zijn allemaal vrijgekomen. Maar misschien moet ik eens informeren of de werkdruk er niet te hoog ligt. Alhoewel, ik heb nog geen signalen dat dat zo is."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden