Recensie

Amsterdam Light Festival mikt dit jaar op iets meer ernst

'Whole hole', Vendel & De Wolf.Beeld AP

Het Amsterdam Light Festival toonde vorige edities veel spektakel met weinig om het lijf. Deze editie mikt op iets meer ernst.

Natte sneeuw vormt plasjes op het dak van de rondvaartboot. Aan de binnenkant zijn de ramen bedekt met wasem, alleen de kapitein heeft ruitenwissers en extra warme lucht dus goed zicht. "Schuif de raampjes maar een paar centimeter open, voor de ventilatie. Verwarming hebben we ook." De boot vertrekt voor een tocht van vijf kwartier langs alle zeventien lichtkunstwerken van het Amsterdam Light Festival. Het lijkt een hachelijke onderneming, lichtkunst bekijken bij deze weersomstandigheden, toch zit de boot ook op deze stormachtige avond vol.

Het festival is opgezet door rondvaartbedrijven. 's Winters is het vroeg donker, en lang niet alle gebouwen in Amsterdam zijn 's avonds verlicht. Mensen denken dus minder snel aan een rondvaart, behalve als er ander spektakel is te zien. Het grootste spektakel haalde het festival deze zesde editie binnen met de Chinese kunstenaar en activist Ai Weiwei, die ook aanwezig was bij de opening. Het kunstwerk dat hij maakte, 'Thinline', is een rode streep die 6,5 kilometer de route vanaf station Amsterdam Centraal over de Herengracht volgt. "Het zicht is niet optimaal, maar dankzij die rooie lijn kunnen we in elk geval niet verdwalen", grapt de kapitein.

Grote ideeën

Het gaat Weiwei om het idee van de grens, de afbakening, maar het lijkt net iets te veel op kerstversiering om die grote ideeën ook over te dragen. En dat is vaker het euvel: lichtkunst kan bloedserieus zijn, Amerikaanse kunstenaars zoals Dan Flavin en James Turrell maakten het in de jaren zestig tot een zelfstandige, bedachtzame discipline. Maar op een rondvaartboot, waar je een paar tellen hebt om iets te bekijken, is de ernst lastig op te brengen.

Het thema is dit jaar 'Existential', horen we, het gaat over de tastbaarheid van licht. "Licht kan omvormen, verwarmen, vitaliseren en zelfs verbinden", filosofeert de tweetalige audiotour. Omvormen, check: de regendruppels op de buitenkant van de ramen geven nog een extra vertekening aan de lichtjes buiten, en niet alléén de kunstwerken.

Een projectie op het techniekmuseum Nemo valt met moeite op: het is 'A Necessary Darkness' van de Britse kunstenaar Rona Lee. Centraal staat een vuurtoren die zwart licht uitstraalt: hier is de boodschap eenvoudig maar doeltreffend. Want al dat licht, is dat wel zo positief? Is de duisternis altijd slecht?

Niet alles is even doordacht, maar vergeleken met vorige edities is er al veel minder spektakel om het spektakel. De nieuwe artistiek directeur, kunsthistoricus en presentator Lennart Booij, zorgde ook voor een vernieuwd 'landprogramma': vanaf 14 december zal het Marineterrein zijn gevuld met een aantal lichtkunstwerken die alleen vanaf het land te zien zijn, gratis en zonder boot.

Ook de meeste werken langs de Herengracht zijn beter zichtbaar vanaf land. Zoals de twee lichtgevende kerkramen, zwevend boven de rooilijn van de Herengracht. Van de achterkant van de doopsgezinde Singelkerk heeft de Nederlandse kunstenaar Lynne Leegte twee ramen naar voren gehaald, zodat de 17de-eeuwse schuilkerk en de boom op de binnenplaats eindelijk kunnen stralen. Een kunstwerk dat ook de rest van het jaar niet zou misstaan.

Amsterdam Light Festival, dagelijks van 17 uur tot 22 uur, nog tot 21 januari langs de Herengracht en bij Amsterdam Centraal. Van 14 december tot 7 januari is de landexpositie vrij toegankelijk op het Marineterrein.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden