Amsterdam kent nieuwe partijen en wacht langere debatten

FvD-lijsttrekker Annabel Nanninga in debat met Denk-lijsttrekker Mourad Taimounti. Beeld Nederlandse Freelancers

De campagne voor de raadsverkiezingen in de hoofdstad kwam deze week goed op gang. Zeker drie nieuwkomers maken kans op zetels. Wat hebben zij de stad te bieden?

'Afgrijselijk', zei GroenLinks-voorman Rutger Groot Wassink. De nummer twee op de Amsterdamse lijst van Forum voor Democratie had getwitterd over het dreigende uitsterven van 'etnische Nederlanders', en Groot Wassink gruwde daarvan. 'Kinderachtig', kaatste FvD-lijsttrekker Annabel Nanninga terug. "Iemand op de lijst zei iets raars, moeten we het daar echt over hebben?"

Afgelopen week ging in Amsterdam de campagne voor de raadsverkiezingen van 21 maart serieus van start, met twee debatten. Daar was naar uitgekeken, want Amsterdam is de enige gemeente waarin Forum voor Democratie meedoet en ook Denk en BIJ1, de partij van Sylvana Simons, hebben zich hier gemeld.

Milde toon

Gaan die nieuwkomers de Amsterdamse politiek opschudden? Misschien, maar uit de debatten deze week bleek dat nog niet. Nanninga trok ooit als columniste van onder meer GeenStijl fel van leer (ze verzon het woord 'dobberneger' voor vluchtelingen op de Middellandse Zee) en in de debatten werd ze stevig aangepakt. Maar zelf koos ze nu voor een milde toon.

Maandag hield Nanninga GroenLinks voor, de partij die het verst van de hare afstaat, dat ze soms best kunnen samenwerken. Amsterdam moet zijn eigen burgemeester kunnen kiezen, zei Groot Wassink bijvoorbeeld. 'Eens', liet Nanninga weten. "De radicale islam hoort niet in de stad thuis", zei ze ook. "Maar gewone moslims wel, die horen bij ons." En op dat laatste kon Groot Wassink niet anders zeggen dan 'eens'.

In een tweede debat deed ze er een schepje bovenop, met de uitspraak dat "de islam een voedingsbodem is voor dingen die vervelend zijn". Maar scherper dan dit werd het niet. Van een Thierry-Baudet-achtige benadering - zoiets als "de stad staat aan de rand van de afgrond, weg met het partijkartel dat nu de macht heeft" - hield zij zich verre.

Toch kan het bijna niet anders of de nieuwe partijen gaan voor reuring in de raad zorgen. In debatten liepen de gemoederen de afgelopen jaren best eens op, maar op de keper beschouwd zijn de meningsverschillen tussen de gevestigde partijen niet bijzonder groot. Een echt rechtse partij is er bijvoorbeeld niet - met een VVD waarvan wethouder en lijsttrekker Eric van der Burg al eens riep: "Hoe meer asielzoekers hoe beter".

Verdeling van bevolking in verschillende wijken

Volgens de twee peilingen die tot nu toe gehouden zijn, krijgen de drie nieuwe partijen inderdaad de kans om de boel op te schudden. Forum voor Democratie staat op drie zetels, Denk en BIJ1 op twee of één. BIJ1 zal goed scoren in de Bijlmer, Denk kan vooral steun verwachten uit Nieuw-West, waar veel mensen van Turkse en Marokkaanse komaf wonen - en daarmee laten deze twee partijen en passant zien hoezeer de Amsterdamse bevolking naar afkomst verdeeld is over verschillende wijken.

Waar Forum voor Democratie zijn kiezers vandaan haalt, is minder eenduidig vast te stellen. Uit de hele stad, zo lijkt het. "Forum trekt veel mensen die tot nu toe niet stemden of de vorige keer kozen voor een partij die geen zetel haalde. Daarnaast trekt de partij stemmen weg bij de VVD", zegt Jeroen Slot van het gemeentelijke Bureau Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS). "Nee, het lijkt er niet op dat Amsterdammers die bij de Kamerverkiezingen op de PVV stemden nu massaal voor Forum kiezen."

Opmerkelijk genoeg bleek uit de OIS-peiling dat slechts één op de zes kiezers spontaan zegt 'integratie' belangrijk te vinden bij hun partijkeuze. Uitgerekend op dat thema willen de nieuwkomers zich onderscheiden van de zittende partijen. "Maar dat zegt niet alles", legt Slot uit. "Mensen noemen ook criminaliteit of armoede, en dat heeft voor hun gevoel misschien ook met integratie te maken."

In de debatten kwam nog niet helder over het voetlicht wat de nieuwe partijen inhoudelijk te bieden hebben. Sylvana Simons kwam er nauwelijks tussen en Denk-lijsttrekker Mourad Taimounti onderscheidde zich vooral door voortdurend door de anderen heen te praten. Dat lijkt te bevestigen wat de gevestigde partijen al hebben opgemerkt: met de nieuwkomers zullen de raadsvergaderingen hoe dan ook langer duren.

En de andere nieuwkomers dan?

Er zijn meer partijen die voor het eerst meedoen aan de raadsverkiezingen in Amsterdam. Zoals de SGP, die veel aandacht trok door een vrouw aan te wijzen als lijsttrekker. Maar de kans dat deze Paula Schot een zetel haalt, is klein. Bij de Kamerverkiezingen vergaarde de SGP vorig jaar welgeteld 687 stemmen. Voor een raadszetel heeft ze, afhankelijk van de opkomst, vijftien tot twintig keer zoveel stemmen nodig.

Ook 50Plus treedt voor het eerst aan in Amsterdam. Tot ongenoegen van de lokale Partij van de Ouderen, nu met één zetel in de raad. Haar raadslid en lijsttrekker Wil van Soest verspreidt nu een oude foto van haarzelf samen met 50Plus-voorman Henk Krol, met de tekst: 'Partij van de Ouderen - ook Henk Krol staat vierkant achter ons'. En daar is 50Plus dan weer boos om. Slechts een van de twee lijkt kans op een zetel te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden