Amsterdam graaft gracht weer open

Vond men in de 18de eeuw de grachten in de Jordaan maar stinkende riolen, nu zijn ze een toeristische trekpleister. Daarom wil het stadsdeel Centrum een van de 78 destijds gedempte Amsterdamse grachten weer uitgraven en in oude glorie herstellen.

van onze verslaggeefster

AMSTERDAM - Slechts weinig steden zijn Amsterdam voorgegaan. ,,Alleen Utrecht heeft een klein stukje van een ooit gedempte gracht weer uitgegraven. Maar een hele gracht, is een berespannend project'', zegt wethouder Guido Frankfurther (D66) van het Amsterdamse stadsdeel Centrum.

Om te kijken hoe het uitpakt, begint Amsterdam met eentje van de 78 ooit gedempte grachten. Het stadsdeel Centrum heeft besloten te kiezen uit twee straten in de Jordaan: de Westermarkt (vroeger: Anjeliersgracht) en de Elandsgracht. Voor allebei is gekeken naar de haalbaarheid. Daarover heeft het stadsdeel gisteren een rapport gekregen. Het dagelijks bestuur van het stadsdeel gaat nu kiezen welke gracht de voorkeur heeft. Het rapport stelt dat eind 2007 begonnen kan worden met het graven.

,,Wat mij betreft zijn ze allebei heel geschikt'', zegt Frankfurther. Want de straten, vindt hij, zijn nu uit balans. Te breed voor de hoogte van de gevels, zeg maar. Het middenstuk, waar vroeger de gracht lag, wordt gebruikt als parkeerplaats waar links en rechts de auto's langs rijden.

Om het verlies aan parkeerplekken op te vangen, komt onder de uit te graven gracht een parkeergarage. ,,Even afhankelijk van hoeveel verdiepingen die garage kan krijgen, zullen er evenveel plekken terugkomen, maar waarschijnlijk meer.''

Frankfurther mag dan vooral esthetische redenen hebben om de grachten terug te willen, voor dat doel zijn ze nooit gebouwd. In de Jordaan waren ze broodnodig voor de afwatering. De volkswijk die in 1600 aan de stad werd gebouwd, was een lager gelegen polder. Elders in de stad waren de grachten vooral voor het vervoer belangrijk, want dat gebeurde toen grotendeels over het water. Destijds vonden de mensen de statige grachten met stenen kades, zoals de Prinsengracht, nog wel mooi. Maar in de Jordaan waren de kades van armoedig hout, stonk het water en waren ze duur om te onderhouden. Dempen werd gezien als modern.

Het plan om grachten weer open te graven, ontstond zo'n tien jaar geleden. Maar het is niet niks, graven in een historische binnenstad. Frankfurther is ervan overtuigd dat het kan. ,,Wij doen dagelijks rioleringswerk op de grachten, op nog geen twee meter van de gevels graven we enorme buizen uit. Dat gaat altijd goed. Huiseigenaren hebben niets te vrezen. Wel moeten de huizen waarvan de funderingen slecht zijn, eerst worden opgeknapt.''

Voorlopig is niet de bouwtechniek maar zijn de middenstanders het grootste obstakel. De gemoederen in de Jordaan lopen nu al hoog op. Ondernemers op beide mogelijk toekomstige grachten vrezen omzetverlies, want de werkzaamheden gaan drie jaar duren. Vooral de marktkoopmannen in de Westerstraat laten van zich horen. De beroemde lapjesmarkt op maandagmorgen kan ook langs de gracht, maar dan wel met veel minder kraampjes. Hans Tichelaar, die een kopiëerwinkel heeft in de Westerstraat, is een van de uitgesproken tegenstanders in de buurt. Hij weet het zeker: nog voor de gracht klaar is, is hij failliet. ,,Als klanten kunnen kiezen of ze door de modder naar mij gaan, of elders een kopiëerwinkel opzoeken, weet ik wel wat ze doen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden