AMSTERDAM - “De kop is eraf & rdquo;, roept ...

AMSTERDAM - “De kop is eraf”, roept presentator-schilder Aat Velthoen.

“Ik voel Johnny hier aanwezig, mensen, voelen jullie hem ook? Het wordt vandaag een feest helemaal in de geest van John.”

Afgelopen zaterdag stond het Vondelpark in het teken van de schrijver en dichter Johnny van Doorn. Van Doorn, die anderhalf jaar geleden overleed, werd in de jaren zestig bekend als Johnny the Selfkicker. Onder die naam trad hij op en vuurde zijn poezie op het publiek af. De voordracht stond centraal in Van Doorns werk. Schreeuwend, wild gebarend en vuurspuwend reciteerde hij zijn verzen. Poezie die zich leende voor de voordracht, omdat het taalgebruik prozaisch was en de beelden realistisch.

Van Doorn maakte school als een van de dichters die in de traditie van het dadaisme 'geluidspoezie' maakten, zoals collega-dichter Simon Vinkenoog het eens noemde.

Een heer op leeftijd, naast me op de bank, verheugt zich op de hommage. “Hij was een fenomeen”, vindt hij. “Ik heb hem op zien treden als Selfkicker, geweldig. Hij heeft de literatuur echt beinvloed, ziet u, mensen als Jules Deelder en Bart Chabot en die jonge dichters, de Maximalen. Zij hebben van Johnny van Doorn geleerd. Van Doorn combineerde de poezie met de spraakkunst, dat is zijn waarde geweest. Maar als u me nu excuseert, ik wil graag luisteren.” Diana Ozon, dichteres van de punkgeneratie, leest uit haar werk voor. Als ze klaar is applaudisseert de man langdurig. “Begrijpt u wel, in haar poezie leeft Johnny van Doorn verder.”

Na een aantal jaren als the Selfkicker door het leven te zijn gegaan, had Van Doorn er genoeg van en besloot hij zijn pseudoniem af te leggen. Onder eigen naam wijdde hij zich aan het schrijven van proza. 'Mijn kleine hersentjes', 'Gevecht tegen het zuur', 'Langzame Wals', het waren de resultaten van Van Doorns schrijverschap in de jaren zeventig en tachtig, een schrijverschap dat hij uiterst serieus nam en waarin hij wars leek van zijn vroegere imago als the Selfkicker. Veel succes had hij er niet mee, en toen hij in 1991 stierf was hij dan ook voor velen een onbekende geworden.

Lieve man

In het Vondelpark deden vrienden en bekenden van Van Doorn er zaterdag alles aan om dat beeld te herzien. “Grandioos was hij”, zegt Vinkenoog en “een onvergetelijk dichter” vindt Velthoen. Maar vooral “een goede vriend, een ontzettend lieve man”, zoals schrijver Arie Visser het uitdrukte. Het publiek luisterde er gewillig naar. Voor relativering van de literaire waarde van Van Doorns oeuvre is tijdens de hommage geen plaats. Veel bewonderaars van de schrijver zijn naar Amsterdam gekomen om nog eens te genieten van zijn pennevruchten en willen hem een dag lang als de grote vernieuwer van de Nederlandse literatuur zien.

Dat veel schrijvers-vrienden van Van Doorn hun spreektijd gebruiken voor beschouwingen die maar een klein deel van het publiek lijkt te kunnen boeien, wordt door een 30jarige fan weggewuifd. “Gewoon even een biertje halen als er weer iemand uit eigen werk voordraagt dat helemaal niks met Johnny te maken heeft”, zegt ze. “Ach, dat maakt toch ook niet uit. Het is prachtig dat hij eens in het zonnetje wordt gezet, dat verdient hij.” Waarom verdient hij dat dan, vraag ik. “Nou dat is moeilijk hoor, dat moet je gewoon voelen, he”.

Ook Erik Ruttgers vindt het moeilijk de waarde van Van Doorns werk onder woorden te brengen. Hij kwam speciaal voor de hommage uit zijn woonplaats Tilburg. “Ik hoorde hem eens verhalen voordragen voor de Vpro-radio. Een echte voordrachtskunstenaar, ik raakte meteen geinteresseerd. Ja, een topper in de Nederlandse literatuur. Jammer dat ik hem nooit in levenden lijve heb kunnen zien”. Even later zegt hij tegen zijn meegereisde vriendin, die zich een beetje lijkt te vervelen: “Je moet het natuurlijk wel in de tijd zien. Toen was het allemaal heel opzienbarend wat hij deed”. Ze knikt begrijpend, maar niet helemaal overtuigd.

Op het podium kondigt Aat Velthoen Hans Verhagen aan, collegaschrijver en - natuurlijk - vriend van Van Doorn. “Mis je Johnny ook, Hans?”, ja, Hans mist Johnny ook. “Ja, maar je voelt toch ook dat hij hier aanwezig is, he Hans?”.

“Ik voel vooral dat hij er niet is”, repliceert Verhagen. Maar Velthoen is niet voor een gat te vangen. Tot het publiek zegt hij: “Ja, we voelen Johnny aanwezig omdat we allemaal veel van hem houden, toch, en ook Hans, want dat was een goede vriend van Johnny. Dus vertel eens wat over Johnny, Hans.” Verhagen besluit er niet op te reageren en draagt een paar gedichten voor.

Een ouder Amsterdams echtpaar houdt het voor gezien. Ze zijn een beetje teleurgesteld. “Er is haast geen poezie van Johnny van Doorn te horen en het gaat toch om hem”, vragen ze zich verongelijkt af. Op dat moment komt Yvonne van Doorn, de weduwe van de schrijver, op en draagt een gedicht van haar man voor. 'Een magistrale stralende zon', het gedicht waar Van Doorn zijn reputatie als dichter mee vestigde in de jaren zestig. Het echtpaar luistert geboeid, maar besluit toch te vertrekken. “D'r zal zo wel weer iemand komen die een gedicht van zichzelf voorleest, en daar kwamen we niet voor”.

Als 's avonds het programma wordt voortgezet is het publiek toch weer massaal toegestroomd. Adriaan Morrien - “een van onze grootste dichters”, meent Velthoen - leest enkele gedichten uit eigen werk voor die het publiek boeien, ondanks het verschil met Van Doorns poezie. Dan treedt als laatste Simon Vinkenoog op, de dichter die de eerste laureaat werd van de vorig jaar ingestelde Johnny van Doorn-prijs. Hij leest zijn verzen energiek, gedreven en indringend. En voor het eerst is Van Doorns geest even echt aanwezig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden