Amstelveen slokt A van CoBrA op

'De taal van Cobra', openingstentoonstelling Cobra Museum voor moderne kunst, Sandbergplein 1 in Amstelveen. T/m 14 januari, di t/m zo van 11 tot 17 uur, ma gesloten. Cat. ¿ 85.

Het exterieur van het museum is - opvallend genoeg voor Quist - amper opmerkelijk. De argeloze voorbijganger kan er net zo goed een hedendaags politiebureau of dito brandweerkazerne in vermoeden. Quist liet zijn gebouw scharnieren: de frontfaçade bestaat uit twee langgerekte panelen die de bezoekers van het Sandbergplein wenken, zoniet omhelzen. Eenmaal binnen is er geen twijfel meer mogelijk: hier huist politie noch brandweer maar kunst.

De scharnier zet zich binnen voort: meteen al na de ingang sta je oog in oog met de eerste zaal - een hal kun je het nauwelijks meer noemen - die zichzelf verdeelt in een glazen cilinder; een architectonische vide. Maar leeg is de transparante ronding niet: het is een erezaaltje voor de Japans/Amerikaans/Nederlandse Shinkichi Tajiri, de enige beeldhouwer van de Cobrabeweging.

Tajiri liet de bodem van de cilinder met grofkorrelig zand volstorten, harkte dat in brede en golvende voren aan en plaatste daarin drie beeldengroepen van CarTen-staal. Het is een voorbeeld van de Japanse kunstvorm Karesansui, de droge Zen-tuin, die verwant is met de dichtvorm haiku.

Na de 'Droge Zen-tuin' wijkt het museum in twee lange en smalle zijvleugels uiteen. Binnen verliest het museum de borstkasserigheid van het exterieur en wordt het ronduit bescheiden, misschien wel intiem. Eigenlijk bestaat het museum uit twee over elkaar heen geschoven driehoeken, uit louter twee zijvleugels, die uitzicht op het water van de singel en het herfstgroen van de bomen geven. (Over vleugels gesproken: het museum roept nu al donateurs en andere Vrienden op om mee te betalen aan 'een nieuwe vleugel' waar ooit muziekuitvoeringen moeten worden gegeven.)

Bij de opening wist Quist gisteren zijn museum aanvankelijk met moeite toe te lichten, de toeschouwer moet z'n eigen ogen maar op volle toeren zetten. En vervolgens kwam de architect toch met de essentie van z'n gebouw aan: licht en lichtval. Van begin af aan heeft hij niet naar een glamoursfeer van een galerie gestreefd, het moest 'gewoon een goed museum zijn met een directheid die bij Cobra hoort'. Hij kan wel een heel verhaal over heldere structuur, verhouding en ritme gaan houden, maar het licht was en is bepalend. Bovendien heeft Quist de pest aan architecten die met een vingertje boven hun maquette staan te roeren.

De lichtval is met de kale tl-buizen inderdaad direct en uiterst onomwonden. Tl-buizen roepen een 'overwogen, gelouterde vorm' in plaats van 'verkeerde exclusiviteit op'.

Een eigen collectie heeft en krijgt het museum niet. De museale staf (één directeur en een assistent-conservator) gaat wel proberen te werven, hoofdzakelijk papierwerk aangezien het merendeel van het Cobra-oeuvre zich in particuliere handen en de Stedelijke musea van Schiedam en Amsterdam bevindt, maar moet het voornamelijk hebben van kloeke bruiklenen. Zonder de bruiklenen van de verwoede, in Venezuela wonende Cobrakoper en -verzamelaar Karel van Stuijvenberg kon het museum meteen wel weer sluiten of van naam wisselen.

De Nederlandse Cobra-vertegenwoordigers hangen beneden, want het Cobramuseum, weet directeur Duppen, is per slot van rekening een Nederlands museum. Gescheiden in de twee bovenvleugels hangen de Belgen en de Scandinaviërs. Hoewel de Cobrabeweging eigenlijk maar drie jaar bestond (1949-1951) en zich samenbalde in Jorn, Jacobsen, Appel, Corneille, Alechinsky, Lucebert, Wolvecamp, Constant, Dotremont, wil het museum de kring rond de Cobrakern blijvend vergroten. Van Jan Nieuwenhuys tot Jacques Doucet, Jean Raine, Raoul Ubac, Pol Bury tot en met Svavar Guduason, Sonja Ferlov, Anders üsterlin. Want Constant wist immers al: “Een schilderij is niet een bouwsel van kleuren en lijnen, maar een dier, een nacht, een schreeuw, een mens of dat alles samen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden