Amper 2 jaar oude Reliwiki is bijzonder fenomeen

Eens zette hij jaren geleden zijn (lege) bus stil op de Kanaalstraat, hartje Utrecht, en klom op het dak van om een foto van de Antoniuskerk van Padua te maken. De chauffeur was André van Dijk. Hij heeft als vrijwilliger pas zijn dertigduizendste foto op Reliwiki gezet, de grootste en meest gebruikte website voor religieuze gebouwen in Nederland.

Deze digitale database, www.reliwiki.nl, is in anderhalf jaar uitgegroeid tot dagelijks werkatelier van honderden enthousiastelingen. Afgelopen week heeft de 420ste liefhebber zich geregistreerd als lid van dit netwerk. Zo komen er wekelijks nieuwe gebruikers bij. Ze zetten gegevens en foto’s van karakteristieke dorpskerken, synagogen, moskeeën en tempels in grote getale op de site. Per dag zijn er zo’n 300 - 400 bewerkingen en per maand ruim 23.000 unieke bezoekers. Zo wordt Reliwiki door de inzet van deze community alsmaar meer bruikbaar als informatiebron ten behoeve van de bekendheid van en waardering voor het religieus erfgoed.

De aanzet voor dit virtuele gebeuren is gegeven door Jan Sonneveld die, met de steun van vele informanten, met name Bastiaan Stok en inmiddels overleden Karel van Rossum en Dick van Gameren over een periode van 30 jaar, een zeer volledige inventarisatie van de gebouwen gemaakt heeft. Gelukkig heeft Jan Sonneveld de lijst digitaal opgezet en kon het prachtig als basis voor Reliwiki gebruikt worden.

André van Dijk (55) uit Veenendaal, is aanvoerder van het netwerk dat de afgelopen tijd bijna 46.000 bestanden aan de site toegevoegd heeft. André heeft daarvan dus het leeuwendeel aan foto’s geüpload.

Een kleine 30 jaar geleden begon André van Dijk met zijn hobby foto’s van kerkgebouwen maken en uitruilen. Hij ontdekte dat er een grote groep enthousiaste verzamelaars van ansichtkaarten bestond, waarvan er vele ‘kerken’ als thema gekozen hadden. Een wereld ging voor hem open. Veel kerken stonden natuurlijk niet op ansichtkaarten en André reed stad en land af om die op de foto te zetten. Als buschauffeur heeft hij zijn ogen goed de kost gegeven en nog zoekt hij minder bekende kerkgebouwen op als hij in Nederland met vakantie is. Zijn foto’s vonden gretig aftrek bij de ruil- en contactdagen van de kerkenverzamelaars. Inmiddels heeft hij grote fotoverzamelingen weten te bemachtigen van verzamelaars zoals ds. Douwes uit Amsterdam, Jelle Visser uit Dokkum, Dirk de Rek uit Ede en Edward Ippel uit Hoorn. Tussen die ruim 150.000 foto’s zullen wel dubbelen zitten, maar dan nog heeft André flink wat werk voor de komende jaren, ook omdat verzamelaars hem wel weten te vinden... Voor liefhebbers scant hij graag hun foto’s.

Het zou echter onjuist zijn te denken dat hij de enige is die veel foto’s op Reliwiki plaatst, vele zitten hem dicht op de hielen, zoals Job van Nes, Bert Wisgerhof en Peter Louw.

Pionier van de bijeenkomsten van de kerkenverzamelaars (ruil- en contactdagen) die sinds 1980 tweemaal per jaar in verschillende centra van het land gehouden worden is Bastiaan Stok. Zoals bij vele anderen begonnen bij hem al kort na de Tweede Wereldoorlog de schoenendozen vol te raken met ‘plaatjes’. Bij deze bijeenkomsten wisselen massa’s ansichtkaarten en foto’s van hand; worden er met scanners kopieën gemaakt en worden vragen over de naam, ouderdom of locatie van gefotografeerde kerken opgelost. Veel enthousiaste kerkenverzamelaars dragen nu hun kennis en fotomateriaal bij aan Reliwiki.

Tevens startte Bastiaan Stok de Contactbrief voor kerkenverzamelaars (eerste editie 1 mei 1979). Dit tijdschrift is nu uitgegroeid tot handige bron van actuele informatie over het wel en wee van de kerkgebouwen. Ingedeeld in provincies geeft het een beeld van wijzigingen aan de gebouwen en stukjes informatie over het verleden van de gemeenten en gebouwen. Een van de verzamelaars, Aat Snaterse, heeft deze informatie op adres gesystematiseerd en is bezig deze gegevens ook op Reliwiki te zetten.

De website www.reliwiki.nl is gestart als één van de projecten van 2008 Jaar van het Religieus Erfgoed. Het is vorig jaar overgenomen door het Nationaal Restauratiefonds en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Door het ministerie OCW wordt Reliwiki erkend als voorbeeld van Web 2.0-projecten (wiki-achtige sites) op het gebied cultureel erfgoed. Ook heeft het in een studie door TNO een hoge score gekregen in de categorie ‘gebruikersbijdragen tot een kennisdomein’.

Reliwiki is dus een echte ‘wiki’, met een brede community. De opzet is gebruikersvriendelijke zodat gegevens over en foto’s van religieuze gebouwen makkelijk door gebruikers toegevoegd en gecontroleerd kunnen worden. Het zelf bijwerken van de pagina’s is geheel volgens het principe van Wikipedia. De kracht van het systeem ligt in bemachtiging van de gebruikers. Het beantwoord de behoefte van mensen om eigen gegevens met anderen te delen en toegang te hebben tot een kennisbron die actueel is en zo gehouden wordt. In feite is het vergelijkbaar met sociale netwerken zoals Facebook en YouTube.

Religieuze gebouwen vormen dikwijls de toppers in het stadsbeeld, qua karakteristieke vorm en qua geestelijke inhoud. Het schept een soort beeldmerk van een wijk én het refereert aan de ‘roots’ van inwoners. Voor toeristen en bezoekers biedt Reliwiki interessante tekst- en beeldachtergrond en voor beleidmakers actuele en historische informatie over de gebouwen waaraan anders heel moeilijk te komen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden