Amnesty: smartphones gemaakt met hulp van kinderarbeid

Een vrouw zeeft kobalt uit modder en stenen in een rivier in Congo. Beeld afp

Het moet maar eens afgelopen zijn met de kinderhanden die de materialen delven voor de batterijen in smartphones en andere elektronische apparaten. Amnesty en Afrewatch roepen in een nieuw rapport onder meer de producenten Apple, Samsung, Microsoft en Sony op om hun verantwoordelijkheid te pakken.

Volgens het rapport van Amnesty en Afrewatch controleren veel grote elektronische bedrijven te weinig of het kobalt dat zij importeren uit Congo door kinderarbeid is verkregen. De bedrijven verwerken het zilverkleurige metaal in de zogenoemde lithium-ionbatterijen voor bijvoorbeeld smartphones en laptops.

Congo is één van de grootste leveranciers van kobalt wereldwijd. Meer dan de helft van alle kobalt in de wereld komt uit Congo. Een vijfde van het kobalt uit Congo wordt opgegraven in mijnen. Daar werken volgens Amnesty volwassenen en kinderen van soms maar zeven jaar oud onder gevaarlijke omstandigheden. De werkers maken vaak extreem lange uren en beschikken over geen enkele bescherming zoals gezichtsmaskers, werkkleding of handschoenen. Trouw redacteur Seada Nourhussen deed al in 2010 onderzoek naar het fenomeen 'bloedmobiel', maar de situatie is nog altijd hetzelfde.

"Handelaren kopen het kobalt op zonder te vragen waar het vandaan komt en hoe het materiaal gewonnen is", aldus Emmanuel Umpala van Afrewatch tegen persbureau Reuters. Met als gevolg dat elektronische producten over de hele wereld materialen kunnen bevatten uit Congolese mijnen die kinderen laten werken.

Eén of twee dollar per dag
Amnesty interviewde vorig jaar april en mei 87 mensen, onder wie 17 kinderen, die in de mijnen in Congo hebben gewerkt of nog steeds werken. Jonge kinderen moeten naar eigen zeggen vaak zware materialen tillen en zo'n tien tot wel 24 uur achter elkaar kobalt uit de mijnen halen. Hiervoor verdienen ze tussen de één en twee dollar per dag.

De Verenigde Naties schatten in 2014 dat er zo'n 40 duizend minderjarigen aan het werk zijn in de mijnen van Congo. Volgens het rapport zouden er tussen 2014 en 2015 minstens tachtig mijnwerkers om het leven zijn gekomen. Het precieze cijfer is volgens Amnesty echter onbekend, omdat veel ongevallen niet worden doorgegeven en lichamen in het steenpuin van de mijnen blijven liggen.

Volgens Amnesty zou de Congolese regering de mijnen beter moeten controleren op kinderarbeid. In plaats daarvan staat de regering toe dat handelaren het kobalt van de mijnen waar kinderarbeid voorkomt zonder problemen kunnen opkopen en doorverkopen aan China. In China wordt het materiaal vervolgens in batterijen verwerkt die worden doorverkocht aan grote bedrijven als Apple, Sony en Samsung.

Veel elektronische bedrijven verwerken kobalt in de batterijen van smartphones. Beeld thinkstock

Bedrijven ontkennen
Volgens het rapport konden geen van de 16 elektronische bedrijven die het kobalt gebruiken genoeg informatie verschaffen die hun link met de Congolese mijnen duidelijk maakt.

De bedrijven zelf ontkennen de beschuldigingen van Amnesty en Afrewatch echter. Apple gaf in een verklaring geen directe reactie op het rapport, maar liet wel weten betere controles te willen uitvoeren op het materiaal dat ze importeren. Het bedrijf verzekerde een 'zero-tolerance'-beleid te hanteren ten opzichte van kinderarbeid.

Samsung verzekerde op haar beurt dat al haar leveranciers onderworpen worden aan een strenge controle en dat bij elke leverancier ter plekke controles worden uitgevoerd die moeten verzekeren dat er geen mensenrechten geschonden worden. Sony heeft nog niet gereageerd op verzoeken van Amnesty over opheldering.

Meer transparantie
Een woordvoerder van de Congolese regering ontkent ondertussen dat er in Congo kinderen betrokken zijn bij de productie van kobalt. Ze noemen het een 'truc' van andere kobaltproducerende landen om hun eigen marktaandeel te vergroten.

Volgens Amnesty moeten de bedrijven vooral transparanter worden over waar ze hun materialen vandaan halen. "Bedrijven die 125 miljard dollar winst maken, zijn ongeloofwaardig als ze beweren dat ze niet kunnen nagaan waar de basisgrondstoffen in hun productieketen vandaan komen", zegt Mark Dummett, één van de onderzoekers van Amnesty, over het rapport.

"Basismaterialen voor elektrische wagens of smartphones delven, zou een bron van welvaart moeten zijn voor de mijnarbeiders in Congo", aldus Dummett. "In werkelijkheid gaat het om een slopend bestaan vol ellende waar amper iets mee te verdienen valt. Grote bedrijven hebben de macht om daar verandering in te brengen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden