Amman sleept zich naar stembus

Sfeer in de hoofdstad is tam aan de vooravond van de parlementsverkiezingen

Het Parijsplein hangt, net als de meeste rotondes in Amman, vol met affiches van mannen in stropdas en pak, en een enkele vrouw. Ze dingen zo naar de gunst van de kiezer bij de parlementsverkiezingen vandaag in Jordanië.

Meer dan 1500 mensen hebben zich kandidaat gesteld. Maar afgezien van dit postergeweld, is er nauwelijks sprake van verkiezingskoorts. Er wordt geen campagne gevoerd en er zijn geen manifestaties. Ook onder de kiezers is de animo gering. Volgens de Onafhankelijke Verkiezingscommissie (IEC) nam slechts 70 procent van de ongeveer drie miljoen kiesgerechtigden de moeite zich te laten registreren.

De bezoekers van een koffiehuis op het plein kunnen er ook niet warm voor lopen. "Ik heb me niet geregistreerd," zegt de 22-jarige Kareem, terwijl zijn waterpijp borrelt. "In Jordanië verandert toch nooit iets." Zijn vriend knikt instemmend. Hij staat wel geregistreerd. Dat heeft zijn vader voor hem gedaan. Stemmen is hem echter nog steeds te veel moeite. Hij moet ervoor naar Zarka, een arme stad van bijna een miljoen inwoners net ten noorden van Amman. "En ik ga niet speciaal daarheen rijden om te stemmen."

"De Jordaanse verkiezingen zijn een kwestie van genen en geld", oordeelt een ingenieur van middelbare leeftijd. "Ik heb geen familie onder de kandidaten, en ik hoef hun geld ook niet."

Voor het eerst worden de verkiezingen gevolgd door waarnemers van de Europese Unie. "Wij zijn sinds december in Jordanië. Op de verkiezingsdag hebben we zo'n tachtig waarnemers paraat", zegt Dimitra Ioannou, plaatsvervangend chef van de waarnemersmissie. "Natuurlijk kunnen we niet meer dan een steekproef doen; er zijn 4000 stemlokalen in twaalf provincies."

De waarnemers hebben ook al in de aanloop naar de verkiezingen bekeken of het spel eerlijk wordt gespeeld. Of zich onregelmatigheden hebben voorgedaan, wil Ioannou echter niet zeggen. "Dat kan het kiesproces beïnvloeden."

Het Nationaal Centrum voor Mensenrechten is minder terughoudend. Vorige week berichtte het dat vier kandidaten in Amman zijn gearresteerd wegens het bieden van geld, dekens en mobiele telefoons in ruil voor een stem. Het kopen van stemmen is een oude traditie in Jordanië, dat in een economische crisis verkeert. In die zin zijn de verkiezingen voor sommige Jordaniërs vooral een financiële meevaller.

De apathie is echter vooral een gevolg van de vorig jaar aangenomen kieswet, die maakt dat velen het idee hebben dat ze toch geen invloed hebben. In de kieswet is vastgelegd dat elke kiezer twee stemmen mag uitbrengen. De ene stem gaat naar een nationale lijst van 27 kandidaten, de andere naar een van de 123 kandidaten in 's lands 45 kiesdistricten. Het probleem is dat die districten onderling enorm in omvang verschillen, en geen recht doen aan de demografische structuur van het land. Zo kiest Amman, waar bijna de helft van de zes miljoen inwoners van Jordanië verblijft, slechts 27 van de 123 kandidaten. Zarka kiest tien kandidaten, evenzoveel als Kerak hoewel daar maar 250.000 mensen wonen.

Het is geen geheim dat het kiesstelsel op deze manier de traditionele Jordaanse stammen bevoordeelt ten nadele van de Palestijnse meerderheid. Het Islamitisch Actiefront (IAF), de politieke tak van de Moslimbroederschap en de land grootste partij van het land, spreekt daarom van een 'kosmetische democratie' en boycot de verkiezingen.

Hetzelfde geldt voor de linkse partijen en de Hirak-jeugdbeweging, die net als het IAF regelmatig de straat opgaan om hervormingen af te dwingen. De laatste keer was vorige week vrijdag toen enkele honderden demonstranten in hartje Amman als een soort scheidsrechters een gele kaart in de lucht hielden met de leuze 'Vrijheid is geen koninklijk geschenk, maar ons recht'.

Machtige monarch

Net als Nederland is Jordanië een monarchie. Koning Abdoellah heeft echter aanzienlijk meer macht dan koningin Beatrix. Zo kan hij te allen tijde het parlement en de regering ontbinden. Het laatste deed hij vier keer in de afgelopen twee jaar en tien keer sinds hij in 1999 de troon besteeg. Ook benoemt hij de leden van de Eerste Kamer en, tot voor kort, de minister-president. De vorig jaar zomer aangenomen kieswet bepaalt dat de Jordaanse premier nu voor het eerst zal worden gekozen door de leden van het parlement. Afgezien daarvan bracht de nieuwe wet weinig nieuws. Het hield het controversiële districtenstelsel in stand en bevoordeelt daarmee de stammen die trouw zijn aan de koning. De macht van het parlement is beperkt. Het kan slechts regeringsvoorstellen goed- of afkeuren en niet zelf met voorstellen komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden